Misli premyer-liqasının 10-cu turunun “Sabah” – “Sumqayıt” oyunu ilə bağlı bütün detalları ötən sayımızda təqdim etdik.
Xatırladaq ki, “kimyaçılar”ın baş məşqçisi Samir Abasov oyunboyu qəzəbli görünür, emosional şəkildə futbolçularına tapşırıq verirdi. 2-ci hissədə, daha dəqiq desək, Masazır təmsilçisi hesabı bərabərləşdirdikdən (1:1) 3 dəqiqə sonra baş hakim Nicat İsmayıllı mütəxəssisə sarı vərəqə göstərdi. Cəza çalışdırıcını sakitləşdirmək əvəzinə daha da özündən çıxardı. Başverənlərə media sektorundan şahidlik etdiyim üçün görüşdən sonra keçirilən mətbuat konfransında Samir müəllimə belə dedim:
“Deyəsən, hakimin sizə sarı vərəqə verməsindən narazı qaldız”.
Baş məşqçinin cavabı isə gözlənilməz idi:
“Hakimlər gestapoya çevrilib, hər sözə sarı vərəqə verilir. Məşqçi sözünü deməlidi. Biz də oyunun içindəyik. Sizin fikriniz nədi? Bəzi şeylərdə güzəşt olmalıdı. Bilirəm, öz işlərini rahatlaşdırmaq üçün edirlər. Lakin ümumilikdə hakimlik pis deyildi. Sarı vərəqə nə birincidi, nə də axırıncı olacaq. Normaldı”.
Burda diqqətçəkən məqam məhz “gestapo” sözüdü. Qeyd edək ki, bu, Adolf Hitlerin məxfi polisinin birləşdiyi təşkilatın qısaldılmış (“Die Geheime Staatspolizei”) adıdı. Qurum Almaniyada istənməyən millət nümayəndələrinin ələ keçirilməsi, müxaliflərin və casusların dəhşətli sui-qəsdlə yox edilməsiylə məşğul olub. Əliqanlı təşkilat lideri Henrix Himmlerin intiharı və Adolf Hitlerin aradan çıxmasıyla başıboş qalır və bir müddət sonra dağılır. Görəsən, ölkəmizdəki hakimlərin fəaliyyətini bu sözlə qiymətləndirmək nə dərəcədə doğrudu? Həqiqətən hakimlər qatillərlə eyniləşdirilə bilər?
Bu suallarla veteran hakim Tahir Süleymanova müraciət etdik. Onun "Football-plus.az"a söylədikləri:
“Hər məsələdə dəqiq diaqnoz qoymaq üçün problemin kökü araşdırılmalıdı. Belə yanaşma vəziyyətdən çıxış yollarını göstərir. Əksini etdikdə mövzu daha da dərinləşir. İlk növbədə ölkə futbolunda hakimlik adına heç vaxt olmadığı qədər münbit şərait yaradılıb. Təşkilatçılıq, təhlükəsizlik, fiziki, psixoloji təzyiqin olmaması baxımından premyer-liqada futbol-hakimlik standartları beynəlxalq səviyyəyə qaldırılıb. VAR sisteminin tətbiqi də öz yerində. İndi haqlı olaraq hakimlərdən yüksəksəviyyəli idarəçilik tələb edilir. Aşırı dərəcədə səhv baş verirsə, bu, Barış Şimşəyin və əvvəlki sədrin problemidi. Baş məşqçilərə sarı və ya qırmızı vərəqə göstərilməsi qərarının qəbul edilməsi çox yanlış və uğursuz addımdı. FİFA tərəfindən son onilliklərdə müsbət qayda dəyişiklikləriylə yanaşı, qəbul ediləndən sonra ləğv edilən çoxlu qərar var. İstənilən oyunda görünən üç tərəf var: komandalar və hakimlər briqadası. İncələyəndə episentrdə “üçlük” dayanır: futbolçular, hakimlər və baş məşqçilər. Baş məşqçilər öz komandalarını, baş hakim isə oyunu idarə edir. Hər iki tərəf müəllim statusundadı. Pedaqoqlar bir-biri ilə kobud və “sarı-qırmızı” diliylə danışmamalıdı. Qarşılıqlı dialoq, anlaşıqlı ünsiyyət qurulmalıdı. Baş məşqçilərə vərəqələrin göstərilməsi intizam sanksiyalarının çıxarılması baxımından onları futbolçu statusuna endirdi. İndi hakimlərin əl-qolu açılıb, məşqçilərə xəbərdarlıq baxımından oyunçu kimi baxılır. Bu o demək deyil ki, indiki məşqçilər kütləvi şəkildə intizamsızdı. Ümumiyyətlə, Qurban Qurbanov kimi sakit təbiətli, təmkinli, təcrübəli məşqçi özündən çıxırsa, problem təkcə texniki zonada axtarılmamalıdı. Hakimlərin çoxu gənc və təcrübəsizdi. İdeala yaxın şərait, imtiyazların dərk edilməməsi onları rahatlaşdırıb. Ədalət təmsilçisi cibindəki vərəqələrə güvənib, ətrafa qorxu saçmamalı, özünə bununla hörmət qazanmamalıdı. Əksinə, davranışı, doğru qərarları, özgüvəni, pedaqoji-psixoloji biliyi, ünsiyyəti ilə idarəçiliyini təbii qəbul etdirməyi bacarmalı, meydanda şəxsiyyət kimi formalaşmalıdı. Bunlar Barış Şimşəyin işidi. Hər tur problem baş qaldırırsa, deməli, sistem düzgün deyil. Düzdü, təkcə hakimləri günahlandırmıram. Futbol emosional oyun olsa da, məşqçilərin təmkinli davranması ümumi işin xeyrinədi. Hakimlərin üzərində də müəyyən psixoloji təzyiq var. Samir Abasovun sözlərinə gəlincə, o, sözünü deyən emosional məşqçilərdəndi. İnanmıram ki, hansısa ifadənin işlədilməsi təhqirlə, hörmətsizliklə bağlı olsun. Əlbəttə, mütəxəssis “gestapo” sözünün mənasını bilir. Bunun məntiqi izahı hakimlərin təcrübəsizliyinə yönələn sərt etiraz və “əvvəl belə idarəçiliklə stadionu tərk edə bilməzdiz, bu cür şərait yardılıb, normal hakimlik edin, “cəllad” olmayın” yanaşmasıdı. Düşünürəm ki, baş məşqçilər səbirli olmalı, hakimlər isə texniki zonaya həssas yanaşmalıdı. Müəllimlər futbolçulara, tribunalara nümunə olmağı bacarmalıdı”.
KƏNAN BAHADIR