Avstriyalı Frits Stuxlikin gedişindən sonra Azərbaycan futbol hakimliyində türkiyəli Barış Şimşək söz sahibinə çevrildi.

Yerli futbol mütəxəssislərinə və futbolçulara münasibətdə həmişə soyuq davranan, əcnəbilərə qucaq açmağı sevən AFFA-nın bu addımı şəxsən mənim üçün təəccüblü olmadı. Hərdən fikirləşirəm ki, kaş bir sehirli qüvvə olaydı, AFFA-nın idarəçilərini də xaricdən gətirəydi. Bilərdik ki, Azərbaycan futbolunda bütövlükdə xarici idarəçilik sistemi tətbiq olunur, Avropa ölkələrinin təcrübəsini tətbiq edirik. İndiki halda isə bu proses yarımçıq təsir bağışlayır. Yığmalara əcnəbi futbolçular doldurulur, həmin komandaları əcnəbilər çalışdırır, AFFA-nın Hakimlər Komitəsinə, televiziyasına əcnəbilər rəhbərlik edir. Təkcə AFFA-nı idarə edənlər, yəni futbola ayrılan pulları bölüşdürənlər azərbaycanılardı. Harda qaldı ədalət?

Nə isə. Bugünkü yazıda sözümün canı başqadı, ona görə də mətləbdən çox da uzaqlaşmayım. Barış Şimşək bu yaxınlarda Türkiyə mətbuatına müsahibə vermişdi, Azərbaycandakı yaşayışından çox razılıq etmişdi. Eynilə italiyalı Canni de Byazi kimi. Adamlar Bakıda yağ içində böyrək kimi üzür, əsl padşahlar kimi yaşayır. Nədən narazı olacaqlar? Barış bəyi xüsusilə sevindirən o olub ki, Bakıdan ona doğma olan Trabzona getmək çox asandı, təyyarə ilə birbaşa reys var. Sanki Türkiyənin bir şəhərindən digərinə gedirsən. Adam niyə xoşbəxt olmasın?! Onun ölkəsində az qala hər tur hakimliklə bağlı qalmaqallar yaşanır, federasiyaya və hakimlərə rəhbərlik edənləri mətbuat da, azarkeşlər də “yıxıb-sürüyür”. Az qalırlar ki, çarmıxa çəksinlər. Bizdə də hər tur hakimliklə bağlı problemlər yaşanır. Amma Türkiyədən fərqli bizdə bu işin başında dayananlardan hesabat tələb edən yoxdu.

VAR-ın tətbiqinə bir ətək pul xərclədik. Amma bu texnologiya belə hakimliyin problemlərinə əlac olmadı. Əsas səbəblərdən biri odu ki, hakimlərimiz təlim-məşq toplanışına aparılmır, mövsümlərarası və qış fasiləsində lazımi hazırlıq keçmirlər. İllərlə PFL bu ənəni formalaşdırmışdı, hakimlər qışda da, yayda da toplanışa gedir, əvəzsiz təcrübə qazanırdı. Bunun da faydasını görürdük. Onda hakimlərlə peşəkar müqavilələr bağlanmırdı, heç VAR sistemi də yox idi. Amma bu qədər kobud səhvlər olmazdı. İkinci problem isə idarəçilikdəki qeyri-sağlam mühitdi. İmanımı yandıra bilmərəm, eşitdiyimə görə, Barış Şimşək bütün səlahiyyətləri Cavid Cəlilova verib. Hələ Fritsin dövründə komitədə at oynadan Cəlilov Barış abisinin gəlişindən sonra lap qol-qanad açıb. İş o yerə çatıb ki, əvvəllər hakimlik etməyən, AFFA-da texniki işlərlə məşğul olan Cavid bəy indi özünə hər həftə 3-4 təyinat yazır. Adamın boş günü yoxdu, eyni turda meydana həm əsas hakim kimi çıxır, həm də VAR otağındakı monitorun qarşısında oturur. Hələ bir ərinmir, aşağı divizionun oyunlarına getməyi də özünə qazanc bilir.

Belə bir mühitdə kimdən ədalət gözləyəcəksən, kimdən qətiyyət istəyəcəksən? Dəfələrlə olub ki, hakimlər VAR-a baxandan sonra belə düzgün qərar çıxarmayıb, ədaləti bərpa etməyi bacarmayıblar. Olmaya hansısa gizli qüvvə onları bundan çəkindirib? Deyəsən, FİFA VAR sisteminin nüfuzunu qorumaq üçün yeni üsullara əl atır, bu sistemi daha da təkmilləşdirməyə çalışır. Hazırda Yeni Zellandiyada davam edən qadınların dünya çempionatında yeni sistem sınaqdan çıxarılır. VAR-ın köməyinə ehtiyac duyulan epizodlarda qadın hakimlər monitora baxıb, qərar çıxarandan sonra bunu mikrofonla hər kəsə izah edir, fikirlərini əsaslandırır. Şəxsən mən bunu çox bəyənirəm. Heç şübhə etmirəm ki, FİFA bu sistemi uğurla sınaqdan çıxarandan sonra hamı bundan yararlanmağa başlayacaq. O cümlədən də AFFA bu çağırışa səs verəcək, yeniliyə qoşulacaq.

Vaxt itirmədən AFFA və PFL bu sistemin Azərbaycanda tətbiqinə hazırlaşmalı, texniki problemləri həll etməlidi. Ötən mövsüm baş tutan “Zirə” – “Sumqayıt” oyunundakı mübahisəli epizodda hakimlərin öz aralarındakı danışıqları ictimaiyyətə açıqlanmışdı. PFL-in bu addımı bir çoxları tərəfindən alqışlanmışdı. Düşünürəm ki, VAR-a baxılandan sonra qəbul edilən qərarların hər kəs üçün anında açıqlanması da həmin addımın, aşkarlıq meyillərinin davamı sayılmalıdı. FİFA-nın bu yeni çağırışı Azərbaycan futbolu və hakimliyi üçün xeyli müsbət dəyişiklik vəd edir. Buna şübhəniz olmasın.

AMAL