Möhtəşəm başlayan və ilk turda 34 qolun vurulduğu Avropa çempionatı ilə bağlı təəssüratımız get-gedə pisləşməkdədi. Xüsusən də qrup mərhələsinin 3-cü turu sözün bütün mənalarında fiasko ilə müşayiət olundu. Əvvəlcə faktlara nəzər salaq. Üçü 0:0 olmaqla 7 heç-heçə, 12 oyunda cəmi 20 qol, komandaların meydanda açıq-aşkar baş girələməsi – bəli, 3-cü turdan geriyə qalanlar burdadı. Təsadüfi deyil ki, məhz son turda da məhsuldarlıq da kəskin aşağı düşdü. İlk turda 34, ikincidə 27 qol vurulmuşdusa, üçüncüdə 24 komanda cəmi 20 qolla kifayətləndi. Heç şübhəsiz, turnirin nüfuzunu aşağı salan səbəbləri tapmaq lazımdı.

Yenə bəzi məqamlara nəzər salaq. Bütün böyük turnirlər ərəfəsində favorit göstərilən, amma yuxugətirən oyun göstərən İngiltərə yığması 5 xall qrup birincisi oldu. Danimarka yalnız əlavə göstəricinin – sarı vərəqələrin azlığı hesabına pley-offa adladı. Meydana çıxarkən cəmi 3 xalı olan Belçika Ukrayna ilə oyunda özünü əziyyətə salmaq istəmədi. Slovakiya ilə Rumıniya isə gözlənildiyi kimi, hər ikisini pley-offa çıxaran heç-heçəyə razılaşdı.

Əlbəttə, 2016-da komanda sayı 24-ə çatdırılandan sonra turnirin gec-tez belə aqibətlə üzləşəcəyi aydın idi. Final mərhələsinin iştirakçılarının sayının artmasının baxımlılığa təsir göstərəcəyi şübhə doğurmurdu. Ancaq bu formatın bütün çatışmazlıqları indi praktikada üzə çıxır. Əvvəllər top səviyyəli yığmalar turnir başlayan kimi özünü göstərməyə məcbur olurdusa, indi sadəcə, meydana çıxırsan və demək olar ki, pley-offa vəsiqən hazırdı. İngiltərə, Fransa və Belçika məhz belə davrandı. İndi hər kəs onları oyun səviyyəsinə və motivasiya yetərsizliyinə görə tənqid edir. Ancaq turnir vəzifəsinin öhdəsindən gəlirsənsə, niyə özünü meydanda öldürməlisən ki?! Domeniko Tedeskonun komandasına bunun üçün üç oyunda bir qol kifayət etdi.

Sonuncu zərbəni 75-ci dəqiqədə vuran Rumıniya ilə Slovakiya da “sağ olsun”. Bəli, AÇ-2004-də də İsveç – Danimarka oyununun danışılmış olması ilə bağlı (həmin 2:2-ni xatırlayırsızmı?) şübhələr var idi. Həmin vaxt heç-heçənin Skandinaviya təmsilçilərini qrupdan çıxaracağı, İtaliyanı isə evə göstərəcəyi aydın idi. Ancaq 20 il əvvəl bu çox nəhəng qalmaqal (Apennində hələ də həmin oyunun təmiz mübarizə şəraitində keçmədiyini iddia edirlər) kimi qəbul olundusa, indi az qala adi tendensiyaya çevrilib. Ona görə ki, UEFA-nın islahatı sayəsində pley-offun sərhədləri genişlənib. Artıq 3-cü yeri tutanlardan dördü də pley-offda oynamaq imkanı qazanır. Ötən əsrin 80-ci illərinin ulduzlarına belə vəziyyət, sadəcə, anlaşılmaz görünür. Məsələn, Belçika yığması AÇ-80-də İtaliya, İngiltərə və İspaniyanın da olduğu qrupda 1-ci yeri tutdu. Və həlledici oyunda AFR-ə uduzmaqla gümüş medal qazandı. Bu, final mərhələsində 8 komandanın iştirak etdiyi ilk turnir idi – buna qədər yalnız 4 komanda yarışırdı. Əlbəttə, heç kim həmin vaxtların dönməsini arzulamır. Ancaq onu da etiraf etmək lazımdı ki, 24 komandalı qitə birinciliyi qətiyyən ideal variant deyil, bəlkə də UEFA-nın 16 komandalı formata dönməsi daha yaxşı olardı. Qitə futbol qurumunun baxımlılığı biznes maraqlarına qurban verdiyi açıq-aydın görünür. Qrup mərhələsinin 3-cü turu, son oyunlarda meydanda yaşanan mübarizə, daha doğrusu, mübarizə ab-havasının olmaması UEFA üçün siqnal rolunu oynamalıdı. 16 komandalı formata dönüş Azərbaycan yığması kimi komandalar üçün əbədi final mərhələsinə həsrət qalmaq anlamına gəlsə də, Əlahəzrət Futbolun qlobal maraqları başqa cür düşünməyə əlyeri qoymur.

HUŞƏNG