Nəinki Avropanın, hətta dünyanın ən nüfuzlu klub turniri olan Çempionlar Liqasında bu gün mövsümün son akkordları vurulacaq.

"Football-plus.az" xəbər verir ki, türk dünyasının əzəmət saçan şəhəri İstanbul 18 ildən sonra yenə finalçılara qucaq açıb. “İnter” tarixində 6-cı, “Mançester Siti” isə 2-ci dəfə finalda oynayacaq. “Siti”nin mümkün qələbəsi kubokun üzərinə yeni – 23-cü qalibin adının yazılacağı deməkdi.

Xatırladaq ki, UEFA Çempionlar Liqasının (Kubokunun) əsası 1955-ci ildə qoyulub. Turnirdə UEFA üzvü ölkələrin (öz çempionatı olmayan Lixtenşteyn istisnadı) futbol çempionatlarının qalibləri, həmçinin qitənin aparıcı çempionatlarında 2-4-cü yeri tutan klublar çıxış edir. Turnirin son qalibi “Real”dı. Bildiyiniz kimi, Madrid klubu ötənilki finalda “Liverpul”a qalib gəlməklə tarixində 14-cü, son 9 ildə 5-ci dəfə kuboku başı üzərinə qaldırdı.

1955/56 mövsümündən 1990/91 mövsümünə qədər turnir Avropa Çempionlarının Kuboku adlanıb. Əvvəlcə burda yalnız milli çempionatların qalibləri və əvvəlki turniri qazanan komanda iştirak edirdi. Bu prinsip 1997-ci ildə dəyişikliyə məruz qaldı. Artıq qitənin güclü çempionatlarında 2-ci yeri tutanlar da iştirakçılar sırasına qoşuldu, turnirin son qalibi isə növbəti mövsümdə avtomatik iştirak hüququnu itirdi. İştirakçıların tərkibi ilə bağlı qayda 2005-ci ildə yenidən dəyişdi, son çempion “Liverpul”a turnirdə iştirak icazəsi verildi.

1991/92 mövsümündən etibarən turnir Amstel Çempionlar Liqası adını aldı, eyni zamanda olimpiya sistemindən imtina olundu və qrup turnirinin əsası qoyuldu. Çempionlar Liqasının yenilənmiş formatı ilə bərabər turnirin himni və emblemi də yarandı və indiyə qədər istifadə olunur. 1992/93 mövsümündən etibarən turnir artıq UEFA Çempionlar Liqası adlanır.

Çempionlar Liqasını 5 və ya ardıcıl 3 dəfə qazanan klub kuboku həmişəlik muzeyinə aparmaq hüququ qazanır. İndiyə qədər yalnız 6 komanda bu imtiyazdan yararlana bilib. Bunlar “Real”, “Ayaks”, “Bavariya”, “Milan”, “Liverpul” və “Barselona”dı.
Aşağıda geridə qalan 67 finalla bağlı ən önəmli statistik məqamları nəzərinə çatdırmışıq. Təəssüf ki, indiyə qədər finallarda təmsilçisi görünən 13 ölkə arasında Azərbaycanın adı yoxdu. Ümid edirik ki, heç olmasa, sonrakı 67 finalda bu çatışmazlıq aradan qalxacaq. Necə deyərlər, yeməkdən ümid yaxşıdı!

Çempionlar Liqasının (Kubokunun) bütün finalları

mövsüm oyun şəhər stadion tamaşaçı sayı qalibin baş məşqçisi

1955/56 Real (İspaniya) – Reyms (Fransa) 4:3 Paris Park de Prens 38239 Xose Vilyalonqa
1956/57 Real (İspaniya) – Fiorentina (İtaliya) 2:0 Madrid Santyaqo Bernabeu 120000 Xose Vilyalonqa
1957/58 Real (İspaniya) – Milan (İtaliya) 3:2, ə.v. Brüssel Eyzel 67000 Luis Karniqliya
1958/59 Real (İspaniya) – Reyms (Fransa) 2:0 Ştutqart Nekarştadium 80000 Luis Karniqliya
1959/60 Real (İspaniya) – Ayntraxt (F, Almaniya) 7:3 Qlazqo Hempden Park 135000 Migel Munyos
1960/61 Benfika (Portuqaliya) – Barselona (İspaniya) 3:2 Bern Vankdorf 33000 Bela Quttmann
1961/62 Benfika (Portuqaliya) – Real (İspaniya) 5:3 Niderland Olimpiya 65000 Bela Quttmann
1962/63 Milan (İtaliya) – Benfika (Portuqaliya) 2:1 London Uembli 45700 Nereo Rokko
1963/64 İnter (İtaliya) – Real (İspaniya) 3:1 Vyana Praterştadium 72000 Elenio Errera
1964/65 İnter (İtaliya) – Benfika (Portuqaliya) 1:0 Milan San-Siro 85000 Elenio Errera
1965/66 Real (İspaniya) – Partizan (Yuqoslaviya) 2:1 Brüssel Eyzel 55000 Migel Munyos
1966/67 Seltik (Şotlandiya) – İnter (İtaliya) 2:1 Lissabon Milli 56000 Cok Steyn
1967/68 Mançester Yunayted (İngiltərə) – Benfika (Portuqaliya) 4:1, ə.v. London Uembli 92225 Mett Basbi
1968/69 Milan (İtaliya) – Ayaks (Niderland) 4:1 Madrid Santyaqo Bernabeu 50000 Nereo Rokko
1969/70 Feyenoord (Niderland) – Seltik (Şotlandiya) 2:1, ə.v. Milan San-Siro 50000 Ernst Happel
1970/71 Ayaks (Niderland) – Panatinaikos (Yunanıstan) 2:0 London Uembli 90000 Rinus Mihels
1971/72 Ayaks (Niderland) – İnter (İtaliya) 2:0 Rotterdam De Kuip 67000 Ştefan Kovaç
1972/73 Ayaks (Niderland) – Yuventus (İtaliya) 1:0 Belqrad Srvena Zvezda 93500 Ştefan Kovaç
1973/74 Bavariya (Almaniya) – Atletiko (İspaniya) 1:1 Brüssel Eyzel 49000 Udo Lattek
təkrar oyun Bavariya (Almaniya) – Atletiko (İspaniya) 4:0 Brüssel Eyzel 23000 Udo Lattek
1974/75 Bavariya (Almaniya) – Lids (İngiltərə) 2:0 Paris Park de Prens 50000 Dettmar Kramer
1975/76 Bavariya (Almaniya) – Sent-Etyen (Fransa) 1:0 Qlazqo Hempden Park 54864 Dettmar Kramer
1976/77 Liverpul (İngiltərə) – Borussiya (M, Almaniya) 3:1 Roma Olimpiya 52000 Bob Peysli
1977/78 Liverpul (İngiltərə) – Brügge (Belçika) 1:0 London Uembli 92000 Bob Peysli
1978/79 Nottingem Forest (İngiltərə) – Malmö (İsveç) 1:0 Münhen Olimpiya 57000 Brayan Klaf
1979/80 Nottingem Forest (İngiltərə) – Hamburq (Almaniya) 1:0 Madrid Santyaqo Bernabeu 50000 Brayan Klaf
1980/81 Liverpul (İngiltərə) – Real (İspaniya) 1:0 Paris Park de Prens 48360 Bob Peysli
1981/82 Aston Villa (İngiltərə) – Bavariya (Almaniya) 1:0 Rotterdam De Kuip 46000 Toni Barton
1982/83 Hamburq (Almaniya) – Yuventus (İtaliya) 1:0 Afina Olimpiya 75000 Ernst Happel
1983/84 Liverpul (İngiltərə) – Roma (İtaliya) 1:1, p. – 4:2 Roma Olimpiya 69693 Co Feqan
1984/85 Yuventus (İtaliya) – Liverpul (İngiltərə) 1:0 Brüssel Eyzel 59000 Covanni Trapattoni
1985/86 Styaua (Rumıniya) – Barselona (İspaniya) 0:0, p. – 2:0 Sevilya Ramon Sançes Pisxuan 70000 Emerik Jeney
1986/87 Portu (Portuqaliya) – Bavariya (Almaniya) 2:1 Vyana Praterştadium 62000 Artur Jorje
1987/88 PSV (Niderland) – Benfika (Portuqaliya) 0:0, p. – 6:5 Ştutqart Nekarştadium 70000 Qus Hiddink
1988/89 Milan (İtaliya) – Styaua (Rumıniya) 4:0 Barselona Nou Kamp 97000 Arriqo Sakki
1989/90 Milan (İtaliya) – Benfika (Portuqaliya) 1:0 Vyana Praterştadium 57500 Arriqo Sakki
1990/91 Srvena Zvezda (Yuqoslaviya) – Marsel (Fransa) 0:0, p. – 5:3 Bari San-Nikola 56000 Lübko Petroviç
1991/92 Barselona (İspaniya) – Sampdoriya (İtaliya) 1:0 London Uembli 70827 Yohan Kroyff
1992/93 Marsel (Fransa) – Milan (İtaliya) 1:0 Münhen Olimpiya 64400 Raymon Qutals
1993/94 Milan (İtaliya) – Barselona (İspaniya) 4:0 Afina Olimpiya 70000 Fabio Kapello
1994/95 Ayaks (Niderland) – Milan (İtaliya) 1:0 Vyana Praterştadium 49730 Lui van Qal
1995/96 Yuventus (İtaliya) – Ayaks (Niderland) 1:1, p. – 4:2 Roma Olimpiya 67000 Marçello Lippi
1996/97 Borussiya (D, Almaniya) – Yuventus (İtaliya) 3:1 Münhen Olimpiya 59000 Ottmar Hitsfeld
1997/98 Real (İspaniya) – Yuventus (İtaliya) 1:0 Amsterdam Amsterdam Arena 47500 Yupp Haynkes
1998/99 Mançester Yunayted (İngiltərə) – Bavariya (Almaniya) 2:1 Barselona Nou Kamp 90045 Aleks Ferqyuson
1999/00 Real (İspaniya) – Valensiya (İspaniya) 3:0 Paris Stad de Frans 78759 Visente Del Boske
2000/01 Bavariya (Almaniya) – Valensiya (İspaniya) 1:1, p. – 5:4 Milan San-Siro 71500 Ottmar Hitsfeld
2001/02 Real (İspaniya) – Bayer-04 (Almaniya) 2:1 Qlazqo Hempden Park 52000 Visente Del Boske
2002/03 Milan (İtaliya) – Yuventus (İtaliya) 0:0, p. – 3:2 Mançester Old Trafford 63215 Karlo Ançelotti
2003/04 Portu (Portuqaliya) – Monako (Fransa) 3:0 Helzenkirhen Arena Aufşalke 52000 Joze Mourinyo
2004/05 Liverpul (İngiltərə) – Milan (İtaliya) 3:3, p. – 3:2 İstanbul Olimpiya 70024 Rafael Benites
2005/06 Barselona (İspaniya) – Arsenal (İngiltərə) 2:1 Paris Stad de Frans 79500 Frank Raykaard
2006/07 Milan (İtaliya) – Liverpul (İngiltərə) 2:1 Afina Olimpiya 74000 Karlo Ançelotti
2007/08 Mançester Yunayted (İngiltərə) – Çelsi (İngiltərə) 1:1, p. – 6:5 Moskva Lujniki 67310 Aleks Ferqyuson
2008/09 Barselona (İspaniya) – Mançester Yunayted (İngiltərə) 2:0 Roma Olimpiya 62467 Pep Qvardiola
2009/10 İnter (İtaliya) – Bavariya (Almaniya) 2:0 Madrid Santyaqo Bernabeu 73170 Joze Mourinyo
2010/11 Barselona (İspaniya) – Mançester Yunayted (İngiltərə) 3:1 London Uembli 87695 Pep Qvardiola
2011/12 Çelsi (İngiltərə) – Bavariya (Almaniya) 1:1, p. – 4:3 Münhen Alyans Arena 66000 Roberto Di Matteo
2012/13 Bavariya (Almaniya) – Borussiya (D, Almaniya) 2:1 London Uembli 86298 Yupp Haynkes
2013/14 Real (İspaniya) – Atletiko (İspaniya) 4:1, ə.v. Lissabon Eştadio da Luş 60976 Karlo Ançelotti
2014/15 Barselona (İspaniya) – Yuventus (İtaliya) 3:1 Berlin Olimpiya 70442 Luis Enrike
2015/16 Real (İspaniya) – Atletiko (İspaniya) 1:1, p. – 5:3 Milan San-Siro 71942 Zinəddin Zidan
2016/17 Real (İspaniya) – Yuventus (İtaliya) 4:1 Kardiff Millenium 74500 Zinəddin Zidan
2017/18 Real (İspaniya) – Liverpul (İngiltərə) 3:1 Kiyev Olimpiya 61561 Zinəddin Zidan
2018/19 Liverpul (İngiltərə) – Tottenhem (İngiltərə) 2:0 Madrid Vanda Metropolitano 63272 Yürgen Klopp
2019/20 Bavariya (Almaniya) – PSJ (Fransa) 1:0 Lissabon Eştadio da Luş azarkeşsiz Hans-Diter Flik
2020/21 Çelsi (İngiltərə) – Mançester Siti (İngiltərə) 1:0 Portu Draqao 14110 Tomas Tuxel
2021/22 Real (İspaniya) – Liverpul (İngiltərə) 1:0 Paris Stad de Frans 75000 Karlo Ançelotti

Klublar üzrə
1 2
Real 14 3
Milan 7 4
Bavariya 6 5
Liverpul 6 4
Barselona 5 3
Ayaks 4 2
İnter 3 2
Mançester Yunayted 3 2
Yuventus 2 7
Benfika 2 5
Çelsi 2 1
Nottingem Forest 2 0
Portu 2 0
Seltik 1 1
Hamburq 1 1
Styaua 1 1
Marsel 1 1
Borussiya D 1 1
Feyenoord 1 0
Aston Villa 1 0
PSV 1 0
Srvena Zvezda 1 0
Atletiko 0 3
Reyms 0 2
Valensiya 0 2
Fiorentina 0 1
Ayntraxt F 0 1
Partizan 0 1
Panatinaikos 0 1
Lids 0 1
Sent-Etyen 0 1
Borussiya M 0 1
Brügge 0 1
Malmö 0 1
Roma 0 1
Sampdoriya 0 1
Bayer-04 0 1
Monako 0 1
Arsenal 0 1
Tottenhem 0 1
PSJ 0 1
Mançester Siti 0 1
1 - finalda qələbə, 2 - finalda məğlubiyyət.

Ölkələr üzrə
ölkə qalib finalçı
İspaniya 19 11
İngiltərə 14 11
İtaliya 12 16
Almaniya 8 10
Niderland 6 2
Portuqaliya 4 5
Fransa 1 6
Şotlandiya 1 1
Rumıniya 1 1
Yuqoslaviya 1 1
Yunanıstan 0 1
Belçika 0 1
İsveç 0 1

ÇL-i bir dəfədən artıq qazanan məşqçilər

4 dəfə
Karlo Ançelotti: 2003, 2007, 2014, 2022

3 dəfə
Bob Peysli: 1977, 1978, 1981
Zinəddin Zidan: 2016, 2017, 2018

2 dəfə

Xose Vilyalonqa: 1956, 1957
Luis Karniqliya: 1958, 1959
Bela Quttmann: 1961, 1962
Elenio Errera: 1964, 1965
Migel Munyos: 1960, 1966
Nereo Rokko: 1963, 1969
Ştefan Kovaç: 1972, 1973
Dettmar Kramer: 1975, 1976
Brayan Klaf: 1979, 1980
Ernst Happel: 1970, 1983
Arriqo Sakki: 1989, 1990
Ottmar Hitsfeld: 1997, 2001
Visente Del Boske: 2000, 2002
Aleks Ferqyuson: 1999, 2008
Joze Mourinyo: 2004, 2010
Pep Qvardiola: 2009, 2011
Yupp Haynkes: 1998, 2013

Baş məşqçilər ölkələr üzrə
ölkə qələbə sayı

İtaliya 12
İspaniya 10
Almaniya 10
İngiltərə 7
Niderland 5
Argentina 4
Şotlandiya 4
Rumıniya 3
Portuqaliya 3
Fransa 3
Macarıstan 2
Avstriya 2
Yuqoslaviya 1
Belçika 1

ÇL-in bombardirləri
futbolçu ölkə qol oyun orta h. klublar

1. Kriştiano Ronaldo Portuqaliya 140 183 0,77 MY (21), Real (105), Yuventus (14)
2. Lionel Messi Argentina 129 163 0,79 Barselona (120), PSJ (9)
3. Robert Levandovski Polşa 91 111 0,82 Borussiya D (17), Bavariya (69), Barselona (5)
4. Kərim Benzema Fransa 90 152 0,59 Lion (12), Real (78)
5. Raul İspaniya 71 142 0,50 Real (66), Şalke-04 (5)
6. Ruud van Nistelroy Niderland 56 73 0,77 PSV (8), MY (35), Real (13)
7. Tomas Müller Almaniya 53 142 0,37 Bavariya
8. Tyerri Anri Fransa 50 112 0,45 Monako (7), Arsenal (35), Barselona (8)
9. Alfredo Di Stefano Argentina 49 58 0,84 Real
10. Andrey Şevçenko Ukrayna 48 100 0,48 Dinamo K (29), Milan (15), Çelsi (4)
11. Zlatan İbrahimoviç İsveç 48 124 0,39 Ayaks (6), Yuventus (3), İnter (6), Barselona (4), Milan (9), PSJ (20)