Türkiyə çempionatında bu aralar yenə futboldan çox hakimlik mövzusu müzakirə olunur.

15-16-cı turlarda iki kobud hakim səvi qeydə alınandan sonra Türkiyə Futbol Federasiyası tarixi addım atdı. Qurum hər iki qarşılaşmanın VAR danışıqlarını ictimaiyyətə açıqladı. Amma bununla problem həll olundumu?

“Burda ofsaytımsı bir şey var”
15-ci turun “Qaziantep” – “Beşiktaş” matçında (1:1) hakim Atilla Karaoğlanın Corc-Kevin N`Kuduya qırmızı vərəqə göstərməməsi söz-söhbətə səbəb olmuşdu. Çünki kamerunlu futbolçu düz hakimin gözü önündə rəqib oyunçu – yunanıstanlı Stelios Kitsiunun sifətinə başla zərbə endirmişdi. Maraqlıdı ki, VAR hakimləri Karaoğlanı monitorda epizodun təkrarına izləməyə dəvət etdikdən sonra da hakim qərarını dəyişməyərək sarı vərəqə ilə kifayətlənmişdi. Amma bu səhv 16-cı turun “Sivasspor” – “Qalatasaray” matçında (1:2) yol verilən səhvin yanında “toya gediləsi” olmuşdu. İkinci hissənin əvvəllərində meydan sahiblərinin qaydalar çərçivəsində vurduğu qol hakim Ərkan Özdamar tərəfindən müəmmalı şəkildə qeydə alınmamışdı. Daha doğrusu, o əvvəlcə mərkəzi göstərsə də, VAR-da əyləşən Özgüç Türkalp onu monitora dəvət etdi. Nəticədə ümumilikdə 5 dəqiqədən artıq davam edən müzakirələrdən sonra qol qeydə alınmadı. Halbuki epizodda nə ofsayd var idi, nə də qayda pozuntusu. TFF başqanı Mehmet Büyükekşi hər şeyi belə desək, öz nəzarəti altına götürərək önəmli bir qərarın altına imzasını atdı. Futbol ictimaiyyətində bu iki epizodla bağlı şübhələrin aradan qaldırılması üçün onun göstərişi ilə VAR danışıqları açıqlandı!

Həmin VAR danışıqlarından belə məlum oldu ki, “Qaziantep” – “Beşiktaş” matçının hakimi Atilla Karaoğlan N`Kudunun kəllə atdığı epizodda şiddət olmadığı və Kitsiunun özünü bilərəkdən hay-küylü şəkildə yerə atması qənaətinə gəlib. “Sivasspor” – “Qalatasaray” oyunundakı epizoda gəlincə, ən diqqətçəkən məqam o oldu ki, VAR hakimi Özgüç Türkalp ofsaydın və qayda pozuntusnun olduğuna tam əmin olmadan hakimi monitora çağırıb. Türkalpın “burda ofsaytımsı (ofsayda bənzər) bir şey var” deməsi sosial şəbəkələrə damğa vuraraq böyük müzakirələrə səbəb oldu. Türkalp həm qayda pozuntusunun, həm də ofsaydın olduğunu deyir. Halbuki heç bir ofsayd xətti çəkilmir! TFF VAR danışıqları ilə yanaşı, qəbul edilən qərarları da açıqlayıb. Bu qərara əsasən Özgüç Türkalp futboldan kənarlaşdırılıb! Atilla Karaoğlan ilə Ərkan Özdamara isə uzun müddət oyun verilməyəcək. TFF açıqlamasında hər iki epizodu “önəmli hakim səhvi” kimi göstərib. Ona görə də aydın məsələdi ki, “Sivasspor”un oyunun yenidən keçirilməsi ilə bağlı federasiyaya ünvanladığı müraciətə rədd cavabı veriləcək.

FİFA hakimlərinin aqibəti necə olacaq?
Federasiyanın qərarından bir gün sonra, yanvarın 4-də Özgüç Türkalp yazılı açıqlama ilə karyerasını bitirdiyini açıqladı. 48 yaşlı bu səriştəsiz hakim zatən çoxdan hamını boğaza yığmışdı. Türkalp hələ 2005/06-da “Konyaspor” – “Fənərbaxça” oyununda Nikolya Anelkanın əllə vurduğu qolu qeydə almaqla “səviyyəsini” göstərmişdi. O, 2010/11-dən bu yana səviyyəsi endirilərək yalnız 1-ci liqa və aşağı liqa matçlarına təyinat almağa başlamışdı. Son illərdə isə Türkalp əsasən VAR hakimi kimi fəaliyyət göstərirdi. “İstifadə müddəti bitmiş” Türkalpdan fərqli Karaoğlan ilə Özdamarın bundan sonrakı aqibətinin necə olacağı maraq doğurur. İşin ən dəhşətli tərəfi odu ki, federasiyanın qərarı ilə hər iki ədalət təmsilçisi bu ildən etibarən FİFA dərəcəsi almışdı! İndi FİFA dərəcəli hakimlərə bir neçə ay oyun verilməyəcək. Qaydalara görə onlar FİFA statusunu ən azı ilin sonuna qədər daşıyacaqlar. Hər iki hakim gələn həftə FİFA-nın Romada təşkil edəcəyi seminara qatılacaq. Çünki FİFA dərəcə alan hakimləri hər il seminara dəvət edir. Belə güman olunur ki, ikinci kateqoriyada yer alan hər iki hakimə ilk vaxtlar UEFA Gənclər Liqasının oyunları həvalə ediləcək.

“Şübhələri aradan qaldırmaq üçün bunu etdik”
TFF-nin VAR danışıqlarını açıqlaması, gözlənildiyi kimi, həm birmənalı qarşılanmadı, həm də zəncirvari effekt verməyə başladı. Məsələn, “Beşiktaş” cəbhəsi “bizi niyə işin içinə qatırsız?” deyə reaksiya verdi. “Qalatasaray” isə elə VAR danışıqlarının açıqlandığı gün, yəni yanvarın 3-də keçirilən “Antalyaspor” – “Fənərbaxça” matçının ardından bu qarşılaşmanın da VAR danışıqlarının açıqlanmasını tələb etdi. Aydın məsələdi ki, TFF bu məsələyə birdəfəlik son qoymalı idi. Çünki hər oyundan sonra klublar bu tələblə çıxış edəcəyi təqdirdə TFF bunun altından qalxa bilməzdi. Yanvarın 5-də TFF başqanı Mehmet Büyüküekşi söz-söhbətə son qoydu: “Bu VAR danışıqlarını, sadəcə, bir dəfəliyə açıqladıq. Çünki hər iki qarşılaşmada elə kobud səhvlərə yol verildi ki, 100 nəfərdən 100-ü də bunu görə bilərdi. Hətta 7 yaşında uşaqdan soruşsan, hakimin səhv etdiyini deyərdi. Həm də ofsayt xətti çəkilməmişdi. Bütün bunlar futbol ictimaiyyətində müəyyən şübhələrə yol açmışdı. Biz də şübhələri aradan qaldırmaq üçün bunu etdik. Biz şifahi və ya yazılı açıqlama ilə kifayətlənsəydik, yenə də insanlarda müəyyən şübhələr qalacaqdı. Hamının da gördüyü kimi, işin altında başqa şey axtarmaq lazım deyil. Hakimlər arasında tam səmimi dialoq qurulur və bir qərar verməyə çalışırlar. Yəni hər şey qaydalara uyğundu. Amma qərar səhv verilir ki, bu da artıq başqa söhbətin mövzusudu. Niderland və İngiltərədə də VAR danışıqları bir dəfə açıqlandı. Daha sonra açıqlamadılar. Çünki bu iş uşaq oyuncağı deyil. Biz heç nəyi gizlətmədən, olduğu kimi hər şeyi göstərdik. Müzakirələrin bitməsi üçün bunu etdik. Bizim üçün bütün klublar eynidi. Bir daha təkrar edirəm ki, bundan sonra VAR danışıqlarını açıqlamayacağıq!”

Bu arada TFF-nin qərarı ilə superliqada əsas hakimlərin arasına 6 yeni isim - Cihan Aydın, Burak Pakkan, Turqut Doman, Direnç Tonusluoğlu, Yiğit Arslan və Murat Ərdoğan da əlavə olundu. Bununla da cari mövsüm üçün superliqada əsas hakimlərin sayı 23-dən 29-a çatdırıldı. Sonda onu da bildirək ki, bazar günü keçiriləcək, bütün Türkiyənin səbirsizliklə gözlədiyi “Fənərbaxça” – “Qalatasaray” debirisinə Xəlil Umut Melər təyinat alıb