Azərbaycan çempionatında sonuncu dəfə əcnəbi baş məşqçi komandasını “qızıl”a daşıyanda təqvim 2010-cu ili göstərirdi.

O gündən bəri heç bir əcnəbi baş məşqçi bu uğura nail ola bilməyib. Və bu tendensiya 13 ildi davam edir. Hərçənd liqamızda bu dövrdə sonuncu dəfə çempion olmağı bacaran əcnəbi məşqçi Kaxaber Sxadadze daha 5 il, Roberto Bordin, Aleksey Baqa, Laurentsiu Regekampf, Mustafa Dənizli, Yuri Syomin və Toni Adams kimi Azərbaycan çempionatı üçün heç də pis CV-yə sahib olmayan mütəxəssislər müxtəlif müddətlərə çalışıb. Bu mütəxəssislərin bir çoxu müxtəlif liqalarda çempion olmağı da bacarıblar. Bəs niyə bizim çempionatda uğursuzluqla üzləşiblər? Niyə burda hünər göstəri bilməyiblər?

Yerli liqamızda əcnəbi məşqçilər üçün ən uğurlu dövr kimi 2004-10-cu illər arasını saymaq olar. Yalnız üç əcnəbi baş məşqçi ölkəmizdə çempion ola bilib. Təsadüfi deyil ki, bütün uğurlar dediyim dövrə təsadüf edir. Bu mütəxəssislər Valentin Xodukin (“İnter”, indiki “Şamaxı” – 2007/08), Qyoko Haciyevski (“Bakı” – 2008/09) və yazının əvvəlində də adı çəkilən Kaxaber Sxadadze (“İnter”, indiki “Şamaxı” – 2009/10) olub. Həmçinin bu dövrdə çalışan və liqamızda iz qoymağı bacaran Anatoli Konkov, Roman Pokora, Rasim Kara, Naci Şensoy kimi mütəxəssislərin adını çəkə bilərik.

Müasir dövrə gəlincə, liqada komanda sayı azaldığı kimi əcnəbi baş məşqçilərin sayı da azalıb. Qurban Qurbanovun parlaq nəticələri, “Qarabağ’ı həm ölkədə, həm də Avropa arenasında uğurlara daşıması yerli mütəxəssislərə inamı artırıb. Lakin yeganə səbəb kimi bunu saya bilmərik. Aleksey Baqa kimi həm ölkəsində, həm də kənarda çempion olmağı bacaran bir mütəxəssis “Sumqayıt”da 19 oyunda cəmi iki qələbə qazana bildi. Üstəlik “Sumqayıt” uzun müddət sonra heyətinə legioner transfer edə bildiyi vaxt belaruslu baş məşqçi bu nəticəni göstərdi. Ancaq biz Murad Musayev kimi müsbət örnəkləri də göstərə bilərik. 2021-ci ilin oktyabrında “Sabah”ın “sükanı arxasına” keçən Murad Musayev hazırda davam edən mövsümə uğursuz başlasa da, həm ötən mövsüm göstərdikləri, həm də yayda komandanın Avropadakı çıxışı onun haqqında ancaq xoş sözlər deməyə vadar edir.

Azərbaycanda çalışmış ən uğurlu əcnəbi baş məşqçi isə 2015-18-ci illər aralığında “Qəbələ”nin “sükanı arxasında” olan Roman Qriqorçuk olub. Ukraynalı baş məşqçi “Qəbələ” ilə heç bir titul qazana bilməsə də, bölgə təmsilçisini iki dəfə Avropa Liqasının qrup mərhələsinə yüksəltməyi bacarıb. “Qırmızı-qaralar” bu günə qədər də Azərbaycanı avrokubokların qrup mərhələsində “Qarabağ”dan sonra ən çox təmsil edən klubdu. Qriqorçuk dönəmində bölgə klubu çempionatı iki dəfə 2-ci bitirdi, daha iki dəfə kubokun finalında məğlub olub.

Əcnəbi baş məşqçilərə ən çox güvənən klublardan biri də “Neftçi”di. Lakin bu güvəncin ömrü uzun olmur. İlyarım ərzində klubda işləyən Bordinin xal ortalaması 1,91 olub. Maraq üçün bunu qeyd edək ki, 2020/21 mövsümündə komandanı çempion edən Samir Abasovun “ağ-qaralar”da xal ortalaması 1,85 idi.. Eləcə də ötən mövsüm klubu çalışdıran Laurentsiu Regekampfın adını çəkmək olar. Regenin dövründə komanda “Qarabağ” və “Sabah”a “dişini göstərə” bilməsə də, qalan rəqibləri üzərində üstünlük qurub. Həmçinin “Neftçi” onun dövründə ölkə kubokunun finalına da yüksəlib. Son illərə baxanda bu nəticəni heç də pis saymaq olmaz. 
Liqamızda yeni, gənc yerli mütəxəssislərə ehtiyac olduğu kimi, əcnəbi, başqa ölkələrdə özünü sübut etmiş və ya gənc, potensiallı legioner məşqçilərə də ehtiyac var. Murad Musayev Yusif İmanova inanıb qapını əmanət etdiyi kimi, həmin əcnəbi məşqçilər də Azərbaycan futboluna başqa töhfələr verə bilər. Və ən əsas məsələlərdən biri, bugünkü futbolun ən böyük problemlərindən biri məşqçilərə güvənmək, zaman verməkdi. Sosial media dövründə bunu etmək çox çətinləşib. Azarkeşlər ardıcıl üç məğlubiyyət görən kimi məşqçini istefaya çağırır. Ancaq klub rəhbərləri komandaya gətirdikləri məşqçiyə daha çox güvənməli və arxasında durmalıdı.

ELNUR İSMAYILOV