İtaliya futbolunda futbolçuların qanunsuz mərc oyunlarında iştirakı ilə bağlı qalmaqalın əhatə dairəsi hər keçən gün bir qədər də genişlənir.

"Football-plus.az" xəbər verir ki, bu prosesin uzun sürmək ehtimalı yüksək dəyərləndirilir. Mövzu isə dünya futbolu üçün heç də yeni deyil. Bu mövzuda diqqəti cəlb edən bir sıra məqamlara göz gəzdirəcəyik.

270 min funt sterlinq uduzan məşqçi cəzasız qaldı
Futbolçular bu oyuna tez-tez pul qoyuluşu edirlər. Yaxın keçmişdə “Tottenhem”də Taunsend, “Nyukasl”da Qoslinq, “Mançester Siti”də Demiçelis buna görə cəzalanıblar. Coui Barton ümumilikdə 205 min funt sterlinq məbləğində qoyuluş edib, özü də daha çox öz komandasının məğlubiyyətinə “inanıb”. Touni 5 il bu işlə “məşğul olub”, söhbət onun 232 dəfə qanun pozuntusuna yol verməsindən gedir. “Brentford”un aparıcı hücumçusunun bu əməlinin üstü isə ötən mövsümün gedişində açıldı. Halbuki klubda onun bu “fəaliyyət”dən asılı olduğu bilinirdi. Amma Ayveni müalicə etmək əvəzinə onun əməli gizlədilib.

Vaxtilə əfsanəvi ingilis qapıçı Şilton müalicə olunmuşdu. İngiltərədə hər il ludomaniyadan əziyyət çəkən onlarla futbolçu bu asılılıqdan müalicə alırlar. Psixiatrlar isə onların adlarını sirr kimi saxlayırlar. Görünür, İngiltərə klubları vaxtilə Ouen, Runi, Merson və Hamannın futbola pul qoyuluşu etməsini gizlədiblər. Bu oyunçular yalnız sonradan çətin psixoloji vəziyyətə düşdüklərini anlayanlardı. “Mançester Yunayted”in oyunçusu Gillespi kontorlarda 7 milyon funt sterlinq uduzub. Son vaxtlar Lukas Paketanın da bu işlə əlaqəsinin olub-olmadığı araşdırılır. “Vest Hem”in braziliyalı yarımmüdafiəçisinin dostlarına qeyri-qanuni yolla qazanmaqda kömək etməsi ilə bağlı şübhəli məqamlar ortaya çıxıb.

Görün, futbolçular nə dərəcədə həyasızlaşıblar ki, Trippyer ilə Starric öz transferləri üçün qoyuluş etdiklərindən müvafiq cəzalara layiq biliniblər. Futbol məmurları isə yüngül cərimələrə əl atmaq və ya susmaq taktikası seçməklə problemin miqyasının yalnız genişlənməsinə şərait yaradıblar. Kontorlarda 270 min funt sterlinq uduzan məşqçinin cəzasız qalması isə nonsensdi. Həmin məşqçi pulunun çoxunu başqa idman növü üzrə mərclərdə itirib. Amma “Milan”ın özü meydana çıxmadığı oyunlarına qoyuluş edən Tonali kimi futbola da “baş çəkib”.

Ötən il iki sabiq futbolçu – Alan Rocers ilə Stiven Cenninqs bu məşqçini şantaj etməkdə ittiham olunmuşdu. Çalışdırıcının onunla əlaqə quran hüquq-mühafizə orqanı əməkdaşlarına rüşvət təklif etməyə çalışdığı ilə bağlı xəbər də yayılmışdı. Şantajçılar müqəssir hesab edildilər. Amma Rocers ilə Cenninqs bununla hələ də barışmır və məşqçidən əl çəkməyəcəklərini deyirlər. Vəkillərə görə hərəyə 100 min funt sterlinq xərcə düşən sabiq futbolçular indi təzminat tələb edirlər. Deyilənə görə, məşqçi şantajçılarla bağlı işin qısa müddətdə bağlanmasını istəyib: məsələnin mətbuata çıxmasından təşvişə düşübmüş.

Sual olunur: məşqçinin adı niyə gizli saxlanılır? Məsələnin digər qəribə yönü isə İngiltərə Futbol Assosiasiyasının bir sıra ciddi qayda pozuntusuna yol verən həmin mütəxəssisi indiyədək cəzalandırmamasıdı. İddiaya əsasən, adı açıqlanmayan çalışdırıcı müxtəlif komandalarda çalışdığı illərdə futbol matçlarına qoyuluş edib. Bu “fəaliyyət”i onun on minlərlə funt sterlinq itirməsinə səbəb olub. Bunlara baxmayaraq, indiyədək komandasında sakitcə işini davam etdirir. Onun yeni klubuna məlum problemlə bağlı bildiriş göndərildiyi də deyilir. Bir sözlə, korrupsiya qoxusu gələn qəribə vəziyyətdi...

İtalyanlar qalmaqalı yatırmağa çalışırlar
Ludomaniya digər asılılıqlar kimi oyunlara qoyuluş edənlərin 100 faizində inkişaf edən problem sayılmır. Amma bu işə baş qoşduğu aşkarlanan bütün futbolçular xəstə hala düşmədiklərini iddia edərək yalan danışacaqlar. Bunu etiraf edənlərin sayı azdı, qalanları isə özünü toxunulmaz kastadan hesab edən həyasız zənginlərdi. İtaliyadakı qalmaqalda adı ilk dəfə ictimaiyyətə açıqlanan Facoli mərc oyunlarından asılılığını etiraf edib. “Yuventus”un gənc oyunçusu vaxtilə anasının sözünə baxmayıb, ludomaniyadan müalicə olunmağa ehtiyac duymayıb.

Artıq Nikolonun “qara kontor”larda qoyuluş etməsində Tonalinin rol oynadığını prokurorlara etiraf etdiyi də məlumdu. Yarımmüdafiəçi pulu uduzduğu adamları polislərlə baş-başa qoyub. Bu məsələdə Facolinin itirdiyi pulların məbləği müxtəlif göstərilir. Artıq qanunsuz mərc oyununda yalnız mafiyanın rol oynamadığı da böyük ölçüdə müəyyənləşib. Məsələn, Romadakı qeyri-qanuni fəaliyyət göstərən bukmeker kontorlarının arxasında tanınmış müğənninin olduğu bəllidi. Facolinin ona 70 min avro borcu var. Onu da qeyd edək ki, qanuna əsasən 3 illik müddətə cəzalanmalı olan futbolçu yalnız 7 aylığa diskvalifikasiya edilib.

Səbəb nədi? Yerli mənbələr qanunsuz mərc edənlərin sayının onlarla olduğunu vurğulayır. Şübhəlilər sırasında hətta “skuadra adzurra” ilə Avropa çempionu olan Bonuççinin adı da hallanır. Facoli azı ilyarımlıq müddətə cəzalandırılsaydı, onda yayda “Yuventus”dan Berlinin “Union” klubuna yollanan veteranı dərhal vətənə qaytarmaq lazım gələcəkdi. İndi Bonuççinin bu seçimini izah etmək daha asandı. Tonali ilə Zanyolonun hələ bir neçə ay əvvəl İtaliyanı tərk etmək istəyi də aydındı.

Sual doğuran digər məsələ məmurların İtaliya yığmasının digər oyunçularını da istintaqa cəlb edib-etməyəcəyidi. Bu halda Facoliyə yalnız 7 aylıq cəza və gülməli görünən 12,5 min avro cərimə kəsilməsi də aydındı. Yüngül cəzalar faciənin miqyasını kiçiltmək üçün lazımdı. Belə halda söhbət milli komandanın aparıcı oyunçularından gedirsə, deməli, təhqiqat prosesi azı AÇ-2024-ün Almaniyada keçiriləcək final mərhələsinin sonuna qədər uzanacaq. Yəni, bu iş fəal şəkildə əyləci basmağa bənzəyir.

Problemli futbolçuların sayı 1000-ə çata bilər
Dünyada qanundankənar pul qoyuluşu edən futbolçuların sayının 1000-ə çatması mümkündü. Latın Amerikası və Asiyada oynayanların ehtiraslı oyunlara həddən artıq aludə olduqları heç kimə sirr deyil. Yalnız Çində ifşa olunan qanunsuz kontorlar şəbəkəsində illik dövriyyənin 62 milyard dollar olduğu müəyyən edilib. Bəli, altmış iki milyard! Mərc oyunlarının qadağan edildiyi Çində yaşayanlar kriptovalyutalardan yararlanmaq və onlayn qaydada qoyuluş etmək məqsədi ilə lazımi sənədləri afrikalılardan alırlar. Belələrinin sırasında futbolçular kifayət qədərdi. Axı onlar pul sarıdan korluq çəkmirlər.

Aşağı səviyyədə danışılmış oyunların təşkili kifayət edir, bu isə “qara kontorlar” üçün yaxşıca oyun meydanı deməkdi. Futbolçuların da təqsiri var, amma bu mövzu müzakirə olunmur. Məşqçilər tərəfə də baxmaq lazımdı. Ciddi mütəxəssisin rəhbərliyi altında oynayan futbolçular futbol matçları ilə mərc etməyin qadağan olunduğunu bilməlidilər. Bu məsələdə hüquqşünaslarla klub menecerlərinin də nöqsanı var. “Nyukasl” Tonalini müdafiə edir, amma fakt budu ki, onun sabiq klubu “Milan” Sandronu yayda satdığı ərəb şeyxlərini aldadıb. İtaliya nəhənginin Tonalinin problemlərindən bixəbər olduğu heç də inandırıcı görünmür. Onu ingilislərə elə bu səbəbdən satıblar.

Lombardiyalılar transfer haqqının futbolçunun cəzalanmasından əvvəl xəzinəyə daxil olmasına şərait yaratmaq istəyiblər. Sandronun tərəfini saxlayan “sağsağanlar” isə ona görə 64 milyon avro təzminat ödəmək və ilə 10 milyon avro maaş kəsməklə bağlı müqaviləni imzalamaqla səhv addım atdıqlarını etiraf etmək istəmirlər. Futbolçularla onların asılılıqları əbədi qardaş sayılır. XX əsrdə top qovanlar qorxulu dərəcədə içirdilər. Yaxın keçmişdə isə Van Nistelroy baş məşqçi Kapelloya “Real”ın paltardəyişmə otağını səhər saatlarında həmişə tüstünün bürüməsindən şikayətlənmişdi. Bundan on il sonra futbolda yüklənmə sürətlə artmağa başladı, intensivlik isə aşağı düşmədi.

Alkoqol qəbul edib oynamaq çətindi. Qriliş kimi dözümlü olmaq tələb olunur. Müasir dövrdə oyunçuya mənəvi təzyiqin dozası sosial şəbəkələrin sayəsində artıb. Çünki futbola maraq da artıb. Bu oyunun auditoriyası 1 milyarda çatıb. Qarşıda isə Şimali Amerikanın zəngin bazarlarının fəthi dayanır. Amma futbolçular qanunsuz mərc etdikləri üçün cəzalanmaqdan qorxmurlar.

Cinayətlərə məhəl qoymamaq problemləri daha da artıracaq
Futbol məmurları, belə desək, onurğasız adamlardı. Yalnız mızıldanır və vaxtında real addımlar atmırlar. İndi futbolçularla məşqçilər boş vaxtlarında kontorlara üz tuturlar. Klublar və yerli federasiyalar qanunu pozanların bəd əməllərini böyük ölçüdə ört-basdır edirlər. FİFA və UEFA isə, belə ifadə etsək, heç qaşınmırlar.

Bu məsələdə adekvat cəza və monitorinq gözləməyə dəyməz. Şübhəlilərin siyahısına elit səviyyəli futbolçu düşsə, böyük ehtimalla ya cəzalar yüngül olacaq, ya da bir çox məqamlara göz yumulacaq. Və bu, məmurların strateji səhvi olacaq. Faydasız görünməmək üçün cinayətkarların əməllərini gizlədirlər? Yeri gəlmişkən, Facoliyə kəsilən cərimənin məbləği “Bavariya” – “Atletiko” matçına 100 funt sterlinq qoyuluş edən “Nyukasl”ın sabiq oyunçusu Koulbekin cəzasından kifayət qədər azdı.

Məmurlar hələ ki, böyük futboldakı qanunsuz tendensiyanın daha pis nəticələri haqda ciddi düşünmürlər. “Qara kontor”a faizli borcu olan futbolçu növbəti cinayətlərə əl ata, başqa həmkarını da bu işə qoşa bilər. Bunun hansı vəziyyətə yol aça biləcəyini təsəvvür etmək çətin deyil.