14 may 00:57Yazar

Şah tarixdə qalmaq istəyirsə, öz uslubu olmalıdı!

Şəhriyar Məmmədyarovun martda Berlində keçirilən şahmat üzrə İddiaçıların Turnirində ikinci yeri tutaraq dünya çempionu Maqnus Karlsenlə titul uğrunda oynamaq hüququnu əldən verdiyini bilirsiz. Həmyerlimizin oyun tərzini dəyişdiyi, indi daha ehtiyatlı olduğu da şahmatsevərlərə məlumdu. Əksəriyyət bu dəyişikliyi müsbət qarşılasa da, mən belə oyun tərzi ilə Məmmədyarovun arzuladığımız tacı ölkəmizə gətirəcəyinə şübhə ilə yanaşıram. Bunu həmin turnir başa çatandan dərhal sonra dilə gətirmişdim, "Futbol +"in redaksiyasında ən azı 5 nəfər belə dediyimi təsdiq edə bilər. Fikirlərimi ictimaiyyətə açıqlamaq üçün Şəmkir turnirinin bitməsini gözlədim.
Əksəriyyət Şəhriyarın hücum üslubundan imtinasının müsbət cəhət olduğunu son vaxtlar nəticələrin yaxşılaşması ilə izah edir. Mən isə deyirəm ki, hər kəs öz oyun üslubu ilə nəyəsə nail ola bilər. Sizə lokal uğurlar lazımdısa, belə oynamağa davam etsin, tac lazımdısa, əvvəlki kimi oynamalıdı. Heç kim demir ki, topu ayağına, pardon, əlinə aldınsa, rəqibin hansısa fiqurunu vurmaq haqda düşünəsən, amma ilk növbədə hücum variantlarını hesablamalısan, çünki sən belə oynamağa öyrəşmisən.
Şahmat tarixinə nəzər salsaq, 6 əsr əvvəl Avropada oynamağa başlayıblar. İlk illərdə hər kəs maddi üstünlük əldə etməyə çalışırdısa, 5 əsr əvvəl Qreko "qurbanvermə" kombinasiyasını tətbiq etdi. 18-ci əsrdə yaşamış fransalı Fransua Filidor piyadaların düzülüşünün önəmini (o deyirdi ki, piyada şahmatın ürəyidi) başa düşdü. 19-cu əsrin 50-60-cı illərində çıxış etmiş amerikalı Pol Morfi (təəssüf ki, o qısa müddət oynayıb. Belə bir deyim var: Amerika şahmata iki dahi - Morfi ilə Fişeri verib, ancaq hər ikisi şahmatı yarımçıq tərk edib) fiqurların inkişafının əhəmiyyətini qabardıb, bunun üçün qurban verməkdən belə çəkinməyıb. İlk dünya çempionu Vilhelm Steynits (1886-94) mövqe oyununun ustası sayılırdı, o deyirdi ki, hər bir fiqurun müəyyən mövqelərdə öz rolu var, şahmatda fiqurların qarşılıqlı əlaqəsi çox vacibdi.
1963-cü ildə Bakıda dünyaya gələn Harri Kasparov şahmat tarixində özünə möhkəm yer etmiş şahmatçılardandı. Onun 12-ci dünya çempionu Anatoli Karpovla matcları 20-ci əsrin 80-ci-90-cı illərinə damğa vurub. Bu şahmatçilar titul uğrunda 5 dəfə qarşılaşıb. İlk belə matç 1984-85-ci illərdə baş tutub. Reqlamentə görə 6 qələbə qazanan dünya çempionu olurdu. 27-ci görüşdən sonra hesab 5:0 Karpovun xeyrinə idi, lakin Kasparov vəziyyəti dəyişə bildi və 32-ci oyunda ilk qələbəsini qazandi. 47 və 48-ci görüşləri də udan Harri artıq 3:5 uduzurdu. 48-ci görüşdən sonra, o vaxtkı FİDE prezidenti Kampomanes iştirakçıların sağlamlığının təhlükəyə girməməsi bəhanəsi ilə (guya matçın nə vaxt qurtaracağı məlum deyildi) yarışı dayandırdı, halbuki məlum idi ki, Sovet hökuməti Karpovun uduzacağını görərək belə qərar qəbul etdirdi. Karpov Leninqrad şəhər Partiya Komitəsinin 1-ci katibi Romanovun kürəkəni idi (yeri gelmişkən, Romanov qızının toyunda “Ermitaj”ın eksponatlarından istifadə etdiyinə görə töhmət almışdı).
Növbəti matç artıq limitli idi, 24 oyundan sonra daha çox xalı olan (heç-heçə müqabilində düya çempionu titulunu qoruyurdu) qalib elan olunurdu. Bakılı 24-cü görüşü udaraq, 13:11 hesabı ilə qalib gəldi. Karpovun matç-revanş tələbinə əsasən 3-cü duel keçirildi və 12,5:11,5 hesabı ilə bitdi, yəni Kasparov titulunu qorudu. 1987-ci ildə keçirilən görüşdə maraqlı hadisələr yaşandı, Karpov 23-cü görüşdə qələbə qazanmaqla önə keçsə də, son oyunda Kasparov qələbə qazandı. 1990-cı ildə bu şahmatçılar arasında sonuncu - 5-ci duel baş tutdu və Harri 12,5:11,5 hesabı ilə qələbə qazandı. Ümumi mənzərəyə baxsaq, bu şahmatçıların təxminən bərabər səviyyəli olduğu aydınlaşar (yeri gəlmışkən, 1988-ci ildəki SSRİ çempionatında Kasparovla Karpov 1-2-ci yerləri bölüşüblər), ancaq şahmat dairələrində Kasparovun hörməti qat-qat yüksəkdi, çünki o kombinasiyalı, hücum oyun üslubu ilə seçilirdi.
Yuxarıdakı faktlardan da göründüyü kimi, tarixdə öz dəst-xətti olan şahmatçılar iz buraxıb. Burdan belə bir nəticə çıxarmaq olar ki, Şəhriyar Məmmədyarov, heç olmasa, yaddaşlarda qalmaq istəyirsə, öz üslubuna sadiq qalmalı, bu üslubun daha da təkmilləşməsi yollarını axtarmalıdı.
Bəziləri deyirlər ki, Şah liderlərdən biri olanda da Rusiya mediası ona, demək olar ki, diqqət yetirmədi. Məncə, bunun səbəbi çox sadədi: Şəhriyar şahmatçı kimi nüfuz sahibi olsa da, təəssüf ki, bir azərbaycanlı kimi ona inanmırlar, düşünürlər ki, azərbaycanlı nə qədər uzağa gedə bilər! Sözlərimi əsaslandırmaq üçün ŞHK-dən (Şən və Hazırcavablar Klubu, rusca abbreviaturası KVN) bir neçə misal çəkəcəm.
Bakıda ŞHK üzrə yarış keçirilirdi. Smolenskdən olan iştirakçı belə bir cümlə işlətdi: Xırdalan yol polisi işçisinin maşınını oğurladılar, dedi ki, cəhənnəmə, necə gəlmişdi, elə də getdi, yəni haram yolla, rüşvətlə almışdım. Qazaxların göstərdikləri səhnə belə idi: Nyu-Yorkdan Bakıya zəng edən şəxs eşidir ki, paytaxtımıza başqa zəng edən var, ona yaxınlaşaraq soruşur ki, Bakının harasındansan, eşitdiyi cavabdan sonra (Yasamaldan imiş) üzünü çevirib gedir, çünki o, başqa rayondandı (məsələn, Nəsimidən). Qazaxlar bununla demək istəyir ki, siz nəinki regionçu, hətta məhəlləçisiniz. Və yaxud başqa bir komandanın çıxışında belə epizod var. Komandaya iştirakçı lazımdı, azərbaycanlı rolunda olan biri deyir ki, məni götürün, rəhbər ona cavab verir ki, sən mənim üçün nə edəcəksən, bazarda xurma seçəcəksən, "azərbaycanlı" da öz-özünə deyir ki, doğrudan da, xurma seçməkdən başqa heç nə bacarmıram. Postsovet məkanında "hörmətimiz" bu qədərdisə, görün dünyanın başqa yerlərində haqqımızda nə düşünürlər. Sonra da Firdovsi Umudov kimilər güləşə belə legioner gətirirlər, rəqabət güclənəcəkmiş, bayrağımız qalxacaqmış (özümüzkülər azmı bayraq qaldırıb?), nəticədə nüfuzumuz artacaqmış. Göründüyü kimi, süni yollarla nüfuzu qaldırmaq olmaz!
Əziz həmyerlilərim! Şəhriyara diqqət ayrılmamasına təəccüblənməyək, günahı özümüzdə axtaraq. Hamımız etiraf edək ki, ŞHK-çilərin toxunduğu problemlər gündəlik həyatda rast gəldiyimiz hadisələrdi. Bu problemlərin həlli üçün özümüzdə cəsarət tapaq!
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
25-05-2018, 14:03 “Qəbələ”nin futbolçularına 100 min manat “atıblar” 25-05-2018, 14:02 “Qarabağ” bayrama bayram qatmışdı 25-05-2018, 13:51 Turun statistikası 25-05-2018, 13:43 Turun məşqçisi 25-05-2018, 13:38 Turdan məqamlar 25-05-2018, 13:36 AÇ-yə rekord sayda idmançıyla qatılacağıq 25-05-2018, 13:35 Şəhriyar Məmmədyarov üçün ciddi sınaq 25-05-2018, 13:33 Gimnastımız Macarıstanda fərqləndi 25-05-2018, 13:32 DÇ-yə hazırlıq başladı 25-05-2018, 13:30 Futbolçular Cavid İmamverdiyevi seçdi 25-05-2018, 13:25 Yığma yenə ilk setdən sonra ayıldı 25-05-2018, 01:06 Sumqayıtın təsəllisi Region Liqası oldu 25-05-2018, 01:04 DÇ-nin “elçiləri” Rövnəq Abdullayevlə görüşdü 25-05-2018, 01:02 Elxan Məmmədov “Kəpəz”lə bağlı son nöqtəni qoydu 25-05-2018, 01:00 Moskvadan gələn var... 25-05-2018, 00:57 “Keşlə”ni növbəti mövsümdə də Maksimov çalışdıracaq 25-05-2018, 00:55 “Səbail” Samir Əliyevlə yollarını ayırdı 25-05-2018, 00:54 Samir Abasov tələsik qərar verdiyinə görə peşman olub 25-05-2018, 00:53 PFL medalçıların siyahısını açıqladı 25-05-2018, 00:51 “Marafon” “Uğur”a yerini göstərdi 25-05-2018, 00:49 Turun oyunçusu 25-05-2018, 00:48 Turun sitatı 25-05-2018, 00:46 Hakimlərin mühakiməsi 25-05-2018, 00:45 Amit Quluzadə Kosovoda pul xərcləyə bilmirmiş 25-05-2018, 00:41 Cavid Hüseynov 3 oyunluq cəzalandı 25-05-2018, 00:40 Cümhuriyyətin yubileyini "sülh"lə qeyd etdilər 25-05-2018, 00:38 Transfer dövləri açıqlandı 24-05-2018, 23:58 Kənan Hacıyev İtaliyadan kubokla qayıtdı 23-05-2018, 12:21 Makedoniyada güləşçimizin çempionluğunu əlindən aldılar 23-05-2018, 12:19 “Sumqayıt”ın üzvləri baş məşqçiyə etiraz etmədi 23-05-2018, 12:15 Samir Abasov Roman Qriqorçuku əvəzləyəcək 23-05-2018, 12:10 “Sumqayıt” kapitanı saxladı 23-05-2018, 12:06 Portuqaliyalı agentlər İmamverdiyevi izləmək üçün Sumqayıta gəlib 23-05-2018, 12:05 “Uğur” Region Liqasının qalibi olmağa köklənib 23-05-2018, 11:07 Miya “Neftçi”ylə “Zirə”də oynamağa qarşı deyil 23-05-2018, 11:05 Nağıyev “Qarabağ”a qələbə qazandırdı 23-05-2018, 11:04 Antirekordla bitdi 23-05-2018, 11:02 Mövsümün son turu qonaqları güldürdü 23-05-2018, 11:00 Qurban Qurbanov 27 futbolçuya dəvət göndərdi 23-05-2018, 10:59 Çempion kubokuna qovuşdu 23-05-2018, 10:57 “Qarabağ”ın “qızıl”ı penaltiylə ağır gəldi 23-05-2018, 10:54 “Qarabağ” “Cümhuriyyət turniri”nin qalibi oldu 23-05-2018, 10:52 “Alfa Liqa”nın qalibi üçün kubok İtaliyada hazırlanıb 22-05-2018, 16:42 Yığmanın sabiq üzvü ev tikib satmaqla məşğuldu 22-05-2018, 16:40 “Araz-Naxçıvan” finaldan kənarda qaldı 22-05-2018, 16:39 “İmarət Tayfa” “Qəbələ” ilə oyuna xüsusi hazırlaşmayıb 22-05-2018, 16:37 Adil Nadirov “Qarabağ”dan inciyib 22-05-2018, 16:35 Ayxan Abbasov “Zirə”də qalacaq 22-05-2018, 16:31 Samir Abasov istefa verdi 22-05-2018, 16:28 Sumqayıtlıların Avroliqa arzusu puç oldu 22-05-2018, 16:21 “Keşlə”ni sevindirən mənasız qələbə 22-05-2018, 16:18 “Sumqayıt” strategiyanı dəyişməyəcək 22-05-2018, 16:16 Ömər Paşayevin sağlıq durumunda ciddi problem var 22-05-2018, 16:15 Amit Kosovo çempionu oldu 22-05-2018, 16:11 “Bürünc” “İçəri Şəhər”in oldu 22-05-2018, 16:08 AHF prezidenti Qlazqoya yollanacaq 22-05-2018, 16:06 MOİK Moskvada uğurlu çıxış etdi Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar