14 dek 13:28statistika

“Professor” və arxada gələn 2760 futbolçu

Apasport.az saytı AFFA yanında Media Komitəsinin layihə müsabiqəsində "Azərbaycan çempionatı, kuboku, yığması və avrokuboklarda iştirak ilə bağlı bütün statistik boşluqların aradan qaldırılması" istiqamətindəki qalib olan mövzusunu davam etdirir. Sırf ölkədaxili yarışları əhatə edən 12 yazı təqdim edəcək saytımız layihənin ikinci hissəsini futbolçular və onların oyun göstəricilərinə həsr edir. Söhbət 1992-ci ildən keçirilən ölkə çempionatlarında çıxış etmiş oyunçulardan gedir.

 

Vahid sistemin yoxluğu

 

Statistika sahəsindəki bəzi boşluqları aradan qaldırmağa çalışsaq da, bunun tamamilə həllinin mümkünsüzlüyünü də qeyd etməliyik. Çünki dünyada futbolu üçün vahid sistem olmadığından bir çox faktlara yanaşma tərzi müxtəlifdi. Futbol qaydalarını FİFA deyil, İFAB (Beynəlxalq Futbol Assosiasiyaları Şurası) tərəfindən tənzimlənməsi vahid sistem yaradır. Təəssüf ki, statistikada vahid, hamının qəbul etdiyi qaydalar yoxdu. Bu üzdən hər qurum, hər müəllif mübahisəli məsələni öz qərarı, məntiqi ilə müəyyənləşdirir. Bunun nəticəsində statistikada fərq yaranır. Özü də bu, bütün dünyanı əhatə edir. Planetin ən güclü liqası olan İspaniya çempionatında son 5 mövsümdə iki dəfə bombardirin dəqiq qol sayı müəyyənləşməyib. 2010/11 mövsümündə Kriştianu Ronaldonun 40 və ya 41, 2012/13 mövsümündə Lionel Messinin 45 və ya 46 qol vurması tarixə mübahisəli məqam kimi düşüb. Bu səviyyəli aparıcı çempionatda nöqsanların qaldığını nəzərə alsaq, Azərbaycanla bağlı mütləq göstəricilərin əldə olunmasının çətinliyini başa düşmək olar. Biz də bunu mümkün qədər aradan qaldırmağa çalışacağıq.

 

Nəticəsi ləğv olunan oyunlar

Futbolçuların həm oyun, həm qol sayı ilə bağlı ən böyük mübahisə mövzularından biri nəticəsi ləğv edilən matçlardı. Belə qarşılaşmalar bütün dünyada qeydə alınır. Bəzən oyunsonrası yaşananlar, bəzən legioner limiti və ya başqa qayda pozuntusu buna səbəb olursa, hansısa komandanın yarışı erkən tərk etməsi də eyni qarışıqlığa səbəb olur. Hələ də dünya statistikləri bu qarşılaşmaların futbolçuların göstəricilərinə daxil edib-etməməklə bağlı ortaq məxrəcə gəlməyib. Həm bunu nəzərə almağı, həm də almamağı düzgün hesab edənlərin gətirdiyi əsaslar kifayət qədər güclüdü. Amma bu əsaslar sonda eyni futbolçuyla bağlı iki fərqli göstərici yaradır. Statistik fəaliyyətimiz ərzində komanda və futbolçulara eyni prizmadan yanaşmağın tərəfdarı olduğumuz üçün nəticəsi ləğv olunan görüşləri futbolçulara da saymamağı məntiqəuyğun hesab edirik. Ən azı ona görə ki, klub üçün sayılmayan oyun və qol futbolçu üçün nəzərə alınsa, mövsümdə hesabına 32 matç yazılan komandanın hansısa üzvündə bu rəqəm 33 və ya 34 olar. Elə klubun qol sayının oyunçularının vurduğu topdan az olması da məntiqsiz görünər.

 

Sonradan edilən düzəlişlər

 

Statistikadakı daha bir boşluq isə protokollarla bağlı sonradan verilən qərarlardı. Əksər həmkarlarımız sırf statistika ilə məşğul olduğundan buna birbaşa təsir edən xəbərləri izləmir. Söhbət aradan qaldırılan hakim səhvlərindən gedir. Azərbaycan çempionatlarında dəfələrlə şahidi olmuşuq ki, AFFA və ya PFL-in qərarı ilə hansısa qolun, hətta vərəqənin müəllifi dəyişib. Amma statistik mənbələr və bu işin əksər mütəxəssisləri hazır protokola əsaslanaraq, sonradan verilən qərardan xəbərsiz olur. Yuxarıda qeyd etdiyimiz Messi və Ronaldo ilə bağlı problem də eyni qəbildəndi. Bizim çempionatdakı qol müəlliflərinin dəyişdirilməsinə növbəti yazılarımızda daha ətraflı toxunacağıq.

 

Ad dəyişənlər

 

Azərbaycan futbolu ilə bağlı yerli və xarici mənbələrə baxarkən fərqlilik yaradan daha bir məqamın ad-soyad dəyişmə olduğunu görmək mümkündü. Ölkəmizdə kifayət qədər futbolçu bu fənddən istifadə edib. Bu üzdən statistikaya yeni qədəm qoyanlar və ya həmin dəyişiklikdən xəbərsiz olanlar, xüsusilə də xarici mənbələr eyni adamı iki futbolçu kimi tanıyır. Rail Məlikovun göstəricilərinə Ramil Mirzəyevinkiləri, Saşa Yunisoğlununkuna Aleksandr Məmmədovunkunu əlavə etmək heç münəccimlərin də ağlına sığmaz. Bunun üçün həmin oyunçunun ad-soyadını dəyişməsi xəbərindən halı olmaq zəruridi. Əks halda isə statistikada xətalar və fərqlilik yaranacaq. Əslində, bir mənbənin xətaya yol verməsi digərlərinə də şübhə ilə yanaşmağa əsas verir. İstər-istəməz oxucu kimin düz olduğu dilemması qarşısında qalır. Məlikov və Yunisoğlu kifayət qədər geniş siyahıda ən məşhurlarıdı. Vitali Uzlovatının Kovalyova, Natiq Qasımovun Əkbərova çevrilməsini yəqin ki, çoxları unudub. Futbolçu olmayan Rəşid Lahiyalovun sənədləri ilə milliləşib, çempionatımızda oynamış Şamil Lahiyalovun ölkəmizdə çıxış etdiyini də bilməyənlər yetərincədi. Ələddin Xamatov kimi milliləşən dağıstanlının xeyli sonra Azərbaycana Aftandil Orucov kimi qayıtması isə statistikləri çaşbaş salır. Əksər həmkarlarımız onun bir deyil, iki oyunçu olduğunu zənn edir. Son illər soyadını milliləşdirməklə "ov”, "ev” sonluğundan qurtulanların addımı da müəyyən xətalara yol aça bilər. Əcnəbi həmkarlarımız Elvin Yunusovun sonradan Yunuszadə, Vüqar Məmmədovun sadəcə Məmməd soyadına keçməsini nəzərdən qaçıra bilər. Belələrinin siyahısında Elmuraz Həsənov (Həsən), Elgün Abbasov (Abbaslı), Rəşad Əzizov (Əzizli), Siyavuş Quliyev (Quluzadə), Vüsal Həsənov (Həsənzadə), Tərlan Əhmədov (Əhmədli) də var. "Sumqayıt”ın qapıçısı olan sonuncunun bu addımının məşhur adaşı və həmsoyadı ilə qarışıq düşməmək məqsədi daşıdığını da ehtimal etmək olar. Elçin Sadıqovun bəzən Sadıqlı kimi qeyd olunması da eyni qəbildəndi.

 

"I” və "I”ni ayıra bilməyənlər üçün daha böyük dərd

 

Gənc qapıçı Tərlanın addımının eyni ad-soyadlısının varlığı ilə izah etdik. Əslində Azərbaycan futbolu ilə bağlı xətaların böyük hissəsi də məhz bununla bağlıdı. İki yığma

üzvü – Rəşad Sadıqovla Rəşad Sadiqov arasında 1 hərf fərqi olduğu halda onun yaratdığı biabırçı səhvlər fonunda tamamilə eyniliyin nələr törətdiyini düşünmək mümkündü. Rəşadlar arasındakı "ı” və "i” fərqi bütün dünyanı, hətta UEFA-nı elə çaş-baş salmışdı ki, onların millidəki oyunlarını da az qala birləşdirmişdilər. Hələ onlarla, yüzlərlə mənbə də onları qarışdırır və qarışdırmaqda davam edir. UEFA-nın yığmada 100 oyun keçirən hər futbolçunu təltif etdiyini nəzərə alıb, məsələyə biganə qalmadıq. Nəticədə məhz bizə əsaslanan UEFA həqiqəti tapıb, ədalətli qərarla Sadıqovu öz oyunlarına görə təltif etdi. Yoxsa ki, adaşının oyunları hesabına səhvən şişirdilmiş rəqəmi heç kapitanımız da qəbul etmək istəməzdi. Bu məsələyə həssas yanaşan Sadıqov ölkə xaricində olduğu vaxt redaksiyamıza zəng vurub, məsələnin təfərrüatı ilə də maraqlanmışdı. Bəs çempionatımızın 24 illik tarixində olmuş minlərlə futbolçu arasında heç bir hərfi də fərqlənməyənləri necə edək?

 

Təbii ki, bu məsələdə naşı, yeni olanlar, xarici mənbələr ciddi problemlə üzləşir. Hal-hazırda Topaz Premyer Liqasında iki Qara Qarayev və iki Tural Rzayev var. Bunu hamı bilir. Yəqin ki, qapıçı Aqil Məmmədovun da ikinci olduğu çoxlarına məlumdu. Amma Novruz Məmmədov, Rauf Əliyev, Şəhriyar Əliyev ad-soyadlıların ötən əsrin 90-cı illərində olduğundan xəbərsizsiz. Onlar bu ad-soyadı daşıyıb, çempionatımızda oynayan ikinci futbolçudusa, "Zirə”dəki İlqar Hüseynov 3-cüdü. Ümumiyyətlə, ölkə çempionatlarının 24 illik tarixinə baxsaq, 123 futbolçunun eyni ad-soyada malik olduğunu görərik. Onları tanımayanlar 55 futbolçu kimi biləcək. Çünki məhz 55 ad-soyaddan bir neçə olub. Bu siyahıda Ruslan Hüseynov və Ruslan Məmmədovlar üstünlük təşkil edir – hərəsindən 4 futbolçu. Əvvəlki milli çempionatlarda futbolçuların atalarının adları ilə bağlı boşluq olduğunda bu "dördlük”lər təvəllüdləri ilə seçilir. 9 ad-soyada 3, 44-nə isə 2 dəfə təsadüf olunduğunu da qeyd edək. İlqar Aslanov, İlqar Hüseynov, Mübariz Məmmədov, Namiq Əliyev, Namiq Həsənov, Ramil Əliyev, Vüqar Əsgərov, Şahin Kərimov və Azər Məmmədov ad-soyalı 3 futbolçu olub. Sonuncu ilə bağlı bir məqam diqqətdən yayınmır. 1976-cı il təvəllüdlü Azər hamıya yaxşı tanışdı. 1992-2013-cü illərdə əsasən "Kəpəz”dən (1992-94, 1995-96, 1998-99, 2005, 2010-13) tanınan müdafiəçi "Şəmkir” (1999-2004), MOİK (1997), "Xəzri” (1994-95), "Turan” (2004-05), "Qarabağ” (2006-09) və "Qəbələ”də (2009-10) çıxış edib. Gəncə futbolunun yetirməsinin nisbətən gənc adaş-həmsoyadı "Turan”ın yetirməsidi. 1990-cı il təvəllüdlü bu futbolçu 2008-13-cü illərdə doğma komandası ilə Premyer Liqada çıxış edib. 1996/97 mövsümünə "Kəpəz”də başlayıb, MOİK-də bitirən təcrübəli Azər Məmmədovdan biri də "Şəmkir”də olub.

 

Təxminən 10 il əvvəl bu məsələni araşdırarkən müəyyənləşdirmişdik ki, mövsümün ilk dövrəsində "Kəpəz”də 5, "Şəmkir”də 8 matça çıxan futbolçu eyni turda, hətta yeni gündə müxtəlif komandalarda oynaya bilməz. Bu üzdən 8 oyundan ibarət karyeraya malik Azər Məmmədovun fərqli futbolçu olduğu dəqiqdi. Üstəlik, "Kəpəz”li Azər də həmin vaxt bu məsələdə haqlı olduğumuzu təsqidləmiş, 1995-ci ildə "Şəmkir”də oynamadığını bildirmişdi. Qısa karyeraya malik həmin Azər haqqında heç bir başqa məlumat olmadığından bunu onun adaşı ilə dəqiqləşdirmək zəruri idi. Eyni ad-soyadlılardan məhz bu "üçlüy”ün üzərində dayanmağımız təsadüfi deyil. Bəzi mənbələr Azərləri birləşdirib, oyun sayında müəmmalı rəqəm alıb, Azərbaycan çempionatları tarixində ən çox matç keçirən futbolçu kimi qələmə verir. Hərçənd, bu onlardan ən tanınmışı 388, ən gənci 82, ən müəmmalısı 8 çempionat matçında iştirak edib. "Kəpəz”li kimi qeyd etdiyimiz birinci Azərbaycan çempionatlarının rekordçuları arasında 2-cidi, amma 1-ci deyil.

 

Professor

 

Oyun sayında mütləq rekord isə Mahmud Qurbanova məxsusdu. "Professor” ləqəbli yarımmüdafiəçi artıq başa vurduğu futbolçu karyerasında təkcə çempionluq deyil, oyun sayında da hamıdan öndədi. 1994/95, 1997/98, 1998/99 mövsümlərində "Kəpəz”, 1996/97, 2003/04, 2004/05 mövsümlərində "Neftçi”, 1999/2000 və 2000/01 mövsümlərində "Şəmkir”lə qızıl medal qazanan Qurbanov "Xəzər Lənkəran” (2006/07), "İnter” (2007/08) və "Bakı”da (2008/09) çempionluq sayını 11-ə çatdırıb. 2001/02 mövsümündə "Şəmkir”in qızılın bir addımlığında olduğu vaxt yarışın dayandırılması isə Mahmudun zəfər sayının 12 olmasına imkan vermir. 1992-2012-ci illərdə Azərbaycan çempionatlarında çıxış edən yarımmüdafiəçi 421 matçda iştirak edib. Bu, çempionatların mütləq rekordudu. 20 mövsümdə 7 klubda çıxış edən oyun qurucusu yalnız "Sumqayıt”da çempion olmayıb. Əslində, onun göstəricisi daha böyük ola bilərdi. 2001/02 mövsümünün yarımçıq dayanması, 2002/03 mövsümünün keçirilməməsi, 2003/04 mövsümündə isə Qurbanovun legioner həyatı yaşayıb, yalnız son turlarda geri dönməsi buna imkan verməyib. Üstəlik, 11-12 komandanın 2 dövrəli çempionatda mübarizə apardığı vaxtlarda oyun sayı da az olub. Ümumiyyətlə, hazırda yığmada məşqçi kimi çalışan rekordçunun çempionat karyerasına baxmaq maraqlı olar.

mövsüm

klub

oyun

qol

1992

Kəpəz (Gəncə)

30

2

1993

Kəpəz (Gəncə)

15

3

1993/94

Kəpəz (Gəncə)

25

8

1994/95

Kəpəz (Gəncə)

20

4

1995/96

Kəpəz (Gəncə)

20

5

1996/97

Neftçi (Bakı)

23

3

1997/98

Kəpəz (Gəncə)

24

4

1998/99

Kəpəz (Gəncə)

34

6

1999/2000

Şəmkir

21

2

2000/01

Şəmkir

19

6

2001/02

Şəmkir

23

8

2003/04

Neftçi (Bakı)

4

1

2004/05

Neftçi (Bakı)

32

2

2005/06

Xəzər Lənkəran

25

2

2006/07

Xəzər Lənkəran

24

1

2007/08

İnter (Bakı)

23

4

2008/09

Bakı

13

0

2008/09

İnter (Bakı)

4

0

2009/10

Bakı

11

0

2010/11

Bakı

14

0

2011/12

Sumqayıt

17

0

20 mövsüm

7 klub

421

61

 

İlk "yüzlük”

 

Ölkə çempionatları tarixində ən çox oyun keçirən 100 futbolçu siyahısına baxsaq, burada 101 nəfər yer alıb. Buna səbəb 99-cu yerə 3 şərikin olmasıdı. "Professor”un başçılıq etdiyi, Azər Məmmədovun ikinci olduğu cədvəlin 3-cüsü Aslan Kərimovdu. Azər kimi 4-cü olan Aqil Məmmədov da yuxarıda qeyd etdiyimiz eyni ad-soyadlılardandı. Belə oyunçuları şərti olaraq rəqəmlərlə işarələdiyimizdən onların soyadlarından sonra mötərizədə həmin rəqəm qeyd edilib. 2 gün öncə "Zirə”də növbəti matçına çıxan Rəşad Abdullayev İsmayıl Məmmədovun 5-ci yerinə şərik olub. Karyerasını davam etdirənlərdən rekorda ən yaxın olan Abdullayevi Qurbanovdan 60 matç ayırır. Ümumiyyətlə, hazırda "yüzlüy”ə düşmək üçün minimal hədd 212-di.

 

yer

Futbolçu

oyun

1.

Mahmud Qurbanov

421

2.

Azər Məmmədov (1)

388

3.

Aslan Kərimov

382

4.

Aqil Məmmədov (1)

363

5-6.

Rəşad Abdullayev

361

 

İsmayıl Məmmədov

351

7.

Rəşad Sadiqov

343

8.

Kənan Kərimov (1)

327

9.

Nadir Nəbiyev

316

10.

Rahid Əmirquliyev

313

11.

Mübariz Orucov

311

12-13.

Müşfiq Hüseynov

305

 

Vüqar Nadirov

305

14.

Ədəhim Niftəliyev

303

15.

Kamal Quliyev

302

16.

Mehman Yunusov

298

17-18.

Aleksandr Çertoqanov

292

 

Elnur Abdullayev

292

19.

Vidadi Rzayev

291

20.

Rövşən Əhmədov

290

21.

Samir Musayev

289

22.

Yaşar Abuzərov

286

23.

Kamran Əlibabayev

285

24.

Rəşad Sadıqov

283

25.

Əli Abışov

282

26.

Tərlan Əhmədov

279

27.

Xaqani Məmmədov (1)

274

28.

Elbrus Məmmədov (2)

272

29-30.

Rauf Mehdiyev

271

 

Xaliq Mərdanov

271

31-33.

Ceyhun Sultanov

269

 

Ramazan Abbasov

269

 

Zaur Həşimov

269

34-35.

Cahangir Həsənzadə

268

 

Elmar Baxşıyev

268

36-37.

Cəmşid Məhərrəmov

266

 

Zahir Əsgərov

266

38.

Emin İmaməliyev

263

39-40.

Arif Daşdəmirov

262

 

İlham Yadullayev

262

41.

Sakit Alıyev

259

42.

Namiq Yusifov

254

43-44.

Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
Dünən, 16:57 Hakim “bürünc”ü “Qaradağ Lökbatan”ın əlindən alıb? Dünən, 16:55 4000 tovuzlu və 5 oyuna 27 qol Dünən, 16:53 Jaba Bal Liqasının ən çox qazanan futbolçularındandı Dünən, 16:50 Yeni çempion “Qarabağ” oldu! Dünən, 16:49 Oqtay Abdullayev postunu qorudu Dünən, 16:47 Şok: əməkdar məşqçi yığmanın hazırlığından uzaqlaşdırılıb Dünən, 16:46 Bir “bürünc”lə start Dünən, 16:45 Biraylıq fasilə bitdi Dünən, 16:43 İddialılar arxayınlığın qurbanı olub Dünən, 16:41 Ömər Paşayev kubokun finalını haqq edirmi? Dünən, 16:40 “Qarabağ” da Naxçıvana getmək istəyən azarkeşlərinə kömək edəcək Dünən, 16:38 Bayılda mükafatçılar müəyyənləşəcək Dünən, 16:28 Şahin Diniyev AZAL-ın döyüşəcəyinə inanır Dünən, 16:26 “Leon” uşaq futbolunda öncüllərdən olmaq istəyir Dünən, 16:25 Prosineçki iki oyunda “yandırdı” Dünən, 16:24 Avroliqaya sonuncu bilet kimin olacaq? Dünən, 16:22 Müşahidə Şurası iclas keçirdi, klub saytı xəbəri gizlətdi Dünən, 16:21 “Sumqayıt” rəhbərliyi əvəzedicilərdən narazıdı Dünən, 16:07 Klub rəhbərliyi Qriqorçukun xidmətində maraqlıdı Dünən, 16:04 Qurban Qurbanov: “Quzanlıya getmək fikrimiz var” Dünən, 16:03 AFFA-nın pulsuzluğu Heydər Əliyevin şərəfinə turnirin baş tutmasını əngəlləyib Dünən, 16:01 Şəhriyar xal fərqini qorudu Dünən, 15:59 Sloveniyadakı rəqiblər müəyyənləşib Dünən, 15:58 Ölkə çempionatı başladı Dünən, 15:56 BŞH yardım kampaniyası üçün marafona qoşulur Dünən, 15:54 İslamiada xəbərləri Dünən, 15:53 Avropa çempionatına ikinci heyət yollanacaq Dünən, 15:51 Emin “Boavişta”nı tərk etmək istəyir 28-04-2017, 21:17 Təcrübəlilərdən Yaşar Vahabzadənin yekun siyahısına kimlər düşəcək? 28-04-2017, 21:16 Klublar bonus nəzərdə tutmayıb 28-04-2017, 21:15 AFFA-nın UEFA-dan qonaqları var 28-04-2017, 21:14 Abdulbari Gözəlin açıqlaması azarkeşləri məyus edib 28-04-2017, 21:12 “Trabzonspor”un baş məşqçisi “Qəbələ”nin futbolçusunu bəyənib 28-04-2017, 21:00 Fərhad Məmmədov cüdoçulara qadağa qoyub 28-04-2017, 20:59 Şəhriyar dünya çempionunu da diz çökdürdü 28-04-2017, 20:58 Çempion kim olacaq: “Qarabağ”, yoxsa “Qəbələ”? 28-04-2017, 20:56 PFL əvəzediciləri “Bakcell Arena”da mükafatlandıracaq 28-04-2017, 20:55 “Neftçi” “Qəbələ”nin müdafiəçisinə göz dikib 28-04-2017, 20:54 Namiq Məstanov Azərbaycan futbolunun xilas yolunu göstərdi 28-04-2017, 20:50 “Gümüş” “Səbail”in, “bürünc” “Ağsu”nun oldu 28-04-2017, 20:47 Kubokda sensasiya: “Araz”la “Ekol” mübarizəni dayandırdı 28-04-2017, 20:46 U-17 Podqoritsada xala və qola həsrətdi 28-04-2017, 20:37 Xaqani Məmmədovun finalı Ömər Paşayevə tapşırmaq istəyi narazılıq doğurub 28-04-2017, 20:36 “Qəbələ” fanklublarını Naxçıvana aparacaq 28-04-2017, 20:35 “Sumqayıt”da köklü dəyişikliklər olacaq 28-04-2017, 20:33 “CBC Sport” 25 dəqiqəlik icmalla kifayətlənib 28-04-2017, 19:59 Babək Quliyev Qazaxıstanda hakimlik edir 28-04-2017, 19:57 Adı siyahıda olmayan sabiq prezident medal alıb 28-04-2017, 19:56 AFFA Zaur Axundovu “İnter”in Müşahidə Şurasının sədri təyin etdi 28-04-2017, 19:54 AMADA-nın binası istifadəyə verildi 28-04-2017, 19:53 İslamiada xəbərləri 28-04-2017, 19:51 Uesli Sonun anası da ölkəmizə gəlib 28-04-2017, 19:46 Şəmkirlilər evdə qələbə qazandı 28-04-2017, 19:45 “Mauqli” sükuta Türkiyədə son qoyacaq 28-04-2017, 19:44 Millimiz Sloveniyaya yollandı 28-04-2017, 19:42 AÇ üçün heyətlər açıqlandı 27-04-2017, 17:52 İslamiada xəbərləri Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar