15 noy 18:25olke

Kazbek Tuayev: 7-dən 77-yə

Kazbek Tuayev: 7-dən 77-yə
Canlı əfsanənin həyat kitabından 7 məqam
O, Azərbaycan futbol tarixinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri sayılır. 1966-cı ildə “Neftçi”nin bürünc medal qazanmasında müstəsna xidməti olub. Söhbət “Şöhrət” ordeninin sahibi, AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvü Kazbek Tuayevdən gedir. “Müstəsna xidməti olub” ifadəsini bilərəkdən yazdıq. Çünki 66-da “ağ-qaralar”ın lideri Anatoli Banişevski SSRİ yığmasının heyətində dünya çempionatına qatıldığına görə komandanın əsas yükü məhz Tuayevin üzərinə düşmüşdü. O vaxt 26 yaşında olan Tuayev bu məsuliyyətin öhdəsindən məharətlə gəlməyi bacardı. O, həmin mövsüm SSRİ çempionatında 14 qol vurmaqla bürünc medal qazanan “Neftçi”nin bombardiri oldu.
1940-cı il noyabrın 13-də dünyaya gələn, heç vaxt doğum gününü təmtəraqlı şəkildə qeyd etməyi xoşlamayan Tuayev dünən ömrünün 77-ci payızını geridə qoydu. Bu yazıda Kazbek bəyin həyat kitabını vərəqləyəcək, diqqəti çəkən 7 məqama nəzər yetirəcəyik.
1. Üzgüçülük, gimnastika, ağır atletika və nəhayət, futbol...
Boz payız günündə Ələtdə dünyaya göz açan Tuayev uşaq yaşlarından idmana böyük həvəs göstərib. Futboldan öncə üzgüçülük, ağır atletika, gimnastika ilə məşğul olsa da, sonda “idmanın şahı”nı seçib. Onu da qeyd edək ki, Kazbek bəy adını çəkdiyimiz idman növlərində birinci dərəcəyə malik olub. Ancaq görünür, top onu özünə daha çox cəlb etdiyindən sonda futbolçu olmağa qərar verib.
2. “Lokomotiv”dən başlayan yol, çilingər köməkçisi
O karyerasına 1954-cü ildə Bakı “Lokomotiv”ində başlasa da, 5 ildən sonra Nalçik “Spartak”ına yollanıb. Bir ildən sonra yenidən Bakıya qayıdan Tuayev respublikanın əsas komandasına çıxış etməyə başalyıb və Əhməd Ələsgərovun rəhbərliyi altında bürünc medal qazanıb. SSRİ çempionatında 290 oyunda 61 qol vuran hücumçu 3 dəfə - 1963, 1966 və 1967-ci illərdə “SSRİ-nin ən yaxşı 33 futbolçusu” siyahısında yer alıb. 1973-cü ildə isə Tuayev yaşıl meydanlardan ayrılmaq qərarına gəlib. Buna qədər o iki dəfə “Neftçi”dən getmək məcburiyyətində qalmışdı. 1968-ci ildə Oleq Timakovun “gəncləşdirmə” siyəsəti səbəbindən Nalçik “Spratak”ına yollanmışdısa, 1970-ci ildə payatxt təmsilçisinin heyətində bir neçə oyuna çıxmasına baxmayaraq, Əhməd Ələsgərovla aralarında yaşanan münaqişəyə görə bu dəfə Orconikidze “Spartak”ına üz tutmuşdu. Çox maraqlıdı ki, Nalçikdə top qovduğu illərdə Tuayevin adı yerli zavodların birində çilingər köməkçisi kimi ştata salınıb. Lakin bir ildən sonra Bakıya qayıdaraq karyerasını doğma klubunda başa vurub.
3. Sınıq qolla Avropa çempionatına yollanan hücumçu
Tuayev SSRİ yığmasına da cəlb olunub. O, 4 dəfə dünyanın ən böyük ölkəsinin formasını geyib. 1964-cü ildə İspaniyada keçirilən Avropa çempionatına da yollanıb. Ancaq zədə ucbatından meydana çıxa bilməyib. 1963-64-cü illərdə SSRİ yığmasını çalışdıran Konstantin Beskovun “Neftçi”nin forvardına xüsusi simpatiyası varmış. Həmyaşıdlarının söylədiklərinə görə, Avropa çempionatı ərəfəsində rumınlarla görüşdə qolu sınan Tuayev yığmadan kənarda qalmalıymış. Hətta həmin vaxt “ağ-qaralar”ın çalışdırıcısı Ələkbər Məmmədov hücumçunun ona sağlam lazım olduğunu bildirərək, Beskovdan Tuayevi İspaniyaya aparmamağı xahiş edib. Lakin Konstantin İvanoviç fikrini dəyişmir və futbolçunun adını AÇ-yə yollanan heyətə salır. Təəssüf ki, SSRİ-nin gümüş medal qazandığı turnirdə Tuayev meydana çıxmayıb.
4. “Neftçi”nin məşhur “üçlüy”ü
1965-ci ildə “Neftyanik” 27-ci SSRİ çempionatına ciddi hazırlaşırdı. Düzdü, mövsümün sonunda "ağ-qaralar" 17 komanda arasında 11-ci oldular. Amma heyətində Sergey Kramarenko, Vladimir Bruxti, Kazbek Tuayev, Anatoli Banişevski, Eduard Markarov kimi səviyyəli futbolçular olan komandanın tezliklə uğur qazanacağına inananların sayı çox idi. Növbəti mövsüm proqnozlar özünü doğrultdu və Banişevski – Markarov - Tuayev “üçlüy”ünün sayəsində Azərbaycan komandası SSRİ çempionatında birinci və sonuncu dəfə mükafatçılar sırasına düşməyi bacardı.
5. Yaşinin qənimi
“Bir çox hücumçulara qarşı oynamışam. Ancaq ən çox ehtiyatlandığım hücumçu Kazbek Tuayev olub. Onun meydanın hansı hissəsindən və nə vaxt topa zərbə endirəcəyini müəyyənləşdirmək çox çətin idi. Üstəlik, onun zərbəsindən sonra top da olduqca qəribə trayektoriya cızırdı” - bu fikirlər ötən əsrin 60-cı illərində dünyanın ən yaxşı qolkiperlərindən sayılan Lev Yaşinə məxsusdu. Karyerası ərzində Tuayev Yaşini ən çox məyus edən hücumçular arasında birinci olub. “Neftçi”nin forvardı 6 dəfə onu topu tordan çıxarmağa məcbur edib.
6. Məşqçi karyerası
Tuayev həm futbolçu, həm də məşqçi karyerasını, demək olar ki, Azərbaycan futboluna həsr edib. Onun rəhbərliyi altında neçə-neçə oyunçu futbolun sirlərini öyrənib. Müstəqillik dövründə UEFA kubokunda Azərbaycanı ilk dəfə təmsil edən “Turan”ın baş məqşçisi Tuayev olub (1994-cü il). Azərbaycan klubları UEFA kubokunda ilk qələbəni də məhz onun rəhbərliyi altında qazanıb (Neftçi – Lokomotiv 2:1). Elə milli də rəsmi oyunlarda ilk xallarını məhz Kazbek Tuayevin dövründə qazanıb: Azərbaycan – Polşa 0:0 (1996) və Azərbaycan – İsveçrə 1:0 (1997).
1988-ci ildə Tuayevin çalışdırdığı Tunisin “Afrikane” klubu Ərəb ölkələri kubokunda ikinci pilləni tutub. Ölkə çempionatında isə 1 dəfə “Turan”ı (1994), 3 dəfə “Neftçi”ni (1996, 1997, 2004) çempionluğa daşıyıb. O həmçinin “ağ-qaralar”la 2 dəfə (1996, 2004) ölkə kubokunu qazanmağı bacarıb.
7. Ruslara nifrət
77 yaşını qeyd edən qəhrəmanımızın dəmir yolunda çalışan atası milliyyətcə osetin, müəllimə olan anası isə rus olub. 60 il bir yastığa baş qoyduğu xanımının da rus olmasına baxmayaraq, nədənsə o daim açıqlamalarında şimal qonşularımızdan xoşlanmadığını büruzə verir. Onun Rusiya yığması və klubları barədə verdiyi bədbin proqnozlara şimal qonşularımızın mətbuatında geniş yer ayrılır. Tuayevin xüsusilə Moskva ”Spartak”ı haqda söylədikləri “xalq komandası”nın rəhbərliyi və tərəfdarları tərəfindən qıcıqla qarşılanır. Bəlkə də bütün bunlar Nikita Simonyanın “Spartak”ın rəhbərliyində təmsil olunmasından irəli gəlir. Çox maraqlıdı ki, Tuayevin iki oğlundan biri - Sergey hazırda Rusiyada yaşayır və həkim kimi çalışır.
RƏŞAD
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
Dünən, 01:45 Şəhriyar Dinq Lirenə məğlubiyyəti unuda bilmir Dünən, 01:43 Valideynləri Mahir Mədətovla bağlı danışmaq istəmədi Dünən, 01:42 Ceyhun Sultanov Portuqaliyaya getdi və qayıtdı Dünən, 01:41 Qazaxıstanla Qırğızıstan öndə, Latviya geridə Dünən, 01:40 İntizam Komitəsindən cəza yağdı, cərimələr 100 mini ötdü! Dünən, 01:38 “Uğursuzluğun bir qolu da hakimliklə bağlıdı” Dünən, 01:37 Təbrizlilər ÇL-lə qələbəsiz vidalaşdı Dünən, 01:36 Əliyar Ağayev MS - “Barsa” oyununu idarə edəcək Dünən, 01:34 “Araz” debütantla bacarmadı Dünən, 01:33 “Zirə”nin 5 oyunda haqqı yeyilib Dünən, 01:22 Zaur Axundov mövsümün sonunu işarə verdi Dünən, 01:20 “Keşlə” Sumqayıtı şoka saldı Dünən, 01:18 Karlsen Məmmədyarovu əsas rəqib sayır Dünən, 01:16 Xatirə turnirini bu dəfə SOCAR təşkil edib Dünən, 01:14 AFFA-nın səhvi narazılıq doğurdu Dünən, 01:14 İki komanda yarımfinalda Dünən, 01:12 “Qaradağ Lökbatan” üçün “əcəl zəngi” Dünən, 01:11 İkisi köhnə, biri təzə Dünən, 01:09 Kubokun qalibləri sırasına yeni ad düşəcək Dünən, 01:08 “Qəbələ” parlaq oyunla “Neftçi”ni yolundan sildi 18-04-2018, 20:17 “Lokomotiv” və “Sərhədçi” finalda 18-04-2018, 20:16 Yığma sabah toplanışa başlayır 18-04-2018, 19:58 Yığmanın növbəti rəqibi Qazaxıstan oldu 18-04-2018, 19:57 “Qarabağ” kubokuna nə vaxt qovuşacaq? 18-04-2018, 19:56 Cavid Hüseynov kubokun qazanılmamasını faciə sayacaq 18-04-2018, 19:53 Mahir Mədətov yenə intizamsızlığın qurbanı olub 18-04-2018, 19:51 “Zirə”nin sadiq azarkeşi Ayxan Abbasovda günah görmür 18-04-2018, 19:49 Muradov darmadağına sevindi 18-04-2018, 19:48 Mətbuat katibləri 3 xalı 3 qolla qazandı 18-04-2018, 19:47 “İdman Azərbaycan”ın kapitanı Moskva planlarını açıqladı 18-04-2018, 19:45 Final yolunda son savaş 18-04-2018, 19:44 Turdan məqamlar 18-04-2018, 19:42 Turun statistikası 18-04-2018, 19:40 Turun məşqçisi 18-04-2018, 19:39 Hakimlərin turu: 3 penalti, 2 qırmızı 18-04-2018, 19:37 Turun oyunçusu 18-04-2018, 19:36 Turun sitatı 18-04-2018, 19:35 Hakimlərin mühakiməsi 18-04-2018, 19:33 Tura çempion start verəcək 18-04-2018, 19:30 İzləyicisindən liderə şok: fərq 3-ə endi 18-04-2018, 19:29 Quba Olimpiya Kompleksinin direktoru AFFA-dan kömək istəyir 17-04-2018, 15:43 Günay Məmmədzadə AÇ-də ilk “10-luq”dadı 17-04-2018, 15:41 Atıcımız gerilədi 17-04-2018, 15:40 Polina Türkiyə üçüncüsü oldu 17-04-2018, 15:38 Kramnik şahmatçımızın kumirinə çevrilib 17-04-2018, 15:31 “Qarabağ” növbəti “qızıl”ı bu həftə təmin edə bilər! 17-04-2018, 15:30 Abasovun əvəzetmələri işə yaradı 17-04-2018, 15:27 “Qəbələ”, 1:1-lərlə hara belə? 17-04-2018, 15:24 Çempion "Kəpəz”lə bacarmadı 17-04-2018, 15:21 Fikrət Orman Bakıya gəlir 17-04-2018, 15:16 Cüdoçular Rusiyada üçüncü oldu 17-04-2018, 15:15 “Azərreyl” yenilgisiz bitirə bilmədi 17-04-2018, 15:13 Tural Hümbətovun Monteneqroda debütü uğursuz alındı 17-04-2018, 15:12 “İdman Azərbaycan” dünya çempionatına vəsiqə qazandı 17-04-2018, 15:11 “Kəpəz”in media sektoru: başçının fanklubunun, yoxsa jurnalistlərin yeri? 17-04-2018, 15:08 “Kəpəz”də biletlə bağlı növbəti biabırçı səhv 17-04-2018, 15:06 “Kəpəz”in “Qarabağ” “kabus”u 24-ə çatdı Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar