29 yan 17:42layihe

Rəqəmlərin tarixi...

Rəqəmlərin tarixi... .
..və ya Azərbaycanda futbol statistikası haqda bəzi qeydlər
Futbol... Milyonları cazibə dairəsinə salan, hətta həmin milyonlar üçün az qala ortaq dəyər olan oyun. Əslində həm də yaranışından bəri böyük təkamül yolu keçmiş oyun. Futbol nə qədər mühafizəkar idman növü sayılsa da, zaman-zaman qaydalarda dəyişikliklər olur, istər oyun epizodlarının, istərsə də ayrı-ayrı qaydaların təfsiri ilə bağlı müddəalar yenilənir. Adətən, konkret oyun ilə bağlı mübahisə edənlər isə sonda bir ortaq qənaətə gəlir: nə danışırsan-danış, onsuz da oyun unudulacaq, tarixdə nəticə qalacaq!
Bəli, tarixdə qalan həmin nəticələrin öyrənilməsi, fərqli mənbələrdə fərqli göstərilən rəqəmlərin dəqiqləşdirilməsi, tutuşdurulması statistiklərin işidi. Yəni futbol 90, bəzən hətta 120 dəqiqə sürən, penalti seriyasına qədər uzanan mübarizədən ibarət deyil. Futbol həm də qollar və rekordlar, rəqəmlər zənciri, rəngarəng faktlar deməkdi.
Əvəzsiz qaynaq - təqvim-məlumat kitabçaları
SSRİ dövründə futbol statistikası ilə bağlı məsələnin konkret tənzimlənmə qaydası vardı. Nəhəng ölkənin paytaxtı Moskva ilə yanaşı, müttəfiq respublikaların hər birində yeni futbol mövsümü ərəfəsində təqvim-məlumat kitabçaları işıq üzü görürdü. Təqvim-məlumat kitabçaları futbol həvəskarlarının daim yararlandığı, bu və ya başqa məqamı dəqiqləşdirmək üçün müraciət etdiyi sevimli mənbə idi. Azərbaycanda SSRİ-nin süqutu ərəfəsindəki son illərdə kitabçaları, adətən, Aqşin Kazımzadə, Oqtay Atayev, Saveli Perets (P.Savin) hazırlayıb. Məlum hadisələrdən sonra Saveli Abramoviç Bakını tərk etdiyindən 1990-91-ci illərdə ağırlıq mərhum Oqtay Atayevin üzərinə düşüb. Düzdü, Atayev futbol mövsümü ilə bağlı statistikanı bacardığı qədər yaxşı işləməyə çalışıb, özü də onun hazırladığı kitablar quruca rəqəmlərdən ibarət deyil, ayrı-ayrı məqamlara münasibətdə bədii-publisistik yanaşma duyulur. Sadəcə, həmin dövrün təqvim-məlumat kitabçaları üçün xarakterik olan bir çatışmazlıq var ki, bu gün də onun əziyyətini çəkməkdəyik. Söhbət Azərbaycanı SSRİ çempionatının 2-ci dəstəsində təmsil edən komandalara dair müfəssəl statistikanın yoxluğundan gedir. Təəssüf ki, bu istiqamət ümumilikdə Azərbaycan futbol statistikləri üçün yad sahədi, işlənməyib. Həmin dövrün idman mətbuatı yalnız nəticələrlə kifayətlənib, təqvim-məlumat kitabçalarında isə 2-ci dəstəyə yer ayrılmayıb.
İlk salnaməni erməni yazıb
Söhbət Azərbaycan futbolunun tarixindən gedirsə, bir nəfərin adını çəkməyə məcburuq. Əlbəttə, nankor qonşularımızın yolu ilə gedib, bu məqamın üzərindən sükutla da keçmək olardı. Amma tarix, tarixi həqiqətlər ləkə götürmür, faktları, gerçəkləri gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq lazımdı. Ötən əsrin 60-70-ci illərində Azərbaycanda yaşayan ermənilərin sayını, onların tutduğu mövqeləri nəzərə alsaq, 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında 4500 tirajla nəşr olunan “Azərbaycanın futbol salnaməsi” kitabının müəllifinin erməni Paruyr Parsadanov olmasında da qəribə heç nə yoxdu. Artıq yuxarıda adını çəkdiyim Oqtay Atayevin redaktə etdiyi, həm də tamamlayıb bitirdiyi (kitab hazırlanarkən, yəni 1970-ci ilin mayında Parsadanov dünyasını dəyişib) kitab 7 bölmədən ibarətdi. Bəs Parsadanov kim idi? Qaynaqlarda onun haqda çox az bilgi olsa da, hər halda, bəndəniz bəzi məqamları dəqiqləşdirə bildi. 1897-ci ildə Şuşada dünyaya gələn Paruyr Parsadanovun ömrü futbolla bağlı olub. Həm futbol oynayıb, həm hakimlik edib, həm 1938-ci ildə “Temp”in “sükanı arxasında” olub, həm də uzun illər ərzində Dövlət İdman Komitəsində futbol bölməsinə rəhbərlik edib. İxtisasca həkim olsa da, tarixə Azərbaycan yığmasının 1926-cı ildə İranla keçirdiyi ilk beynəlxalq yoldaşlıq oyununun hakimi kimi də düşüb. Bir sözlə, Azərbaycanın futbol salnaməsini məhz erməninin yazmasında qəribəlik axtarmağa dəyməz.
Buz yerindən tərpənib
Dünyada bu gün də futbol statistikasına ciddi diqqət ayıran, hər il rəqəmləri yeniləyən onlarla qurum, minlərlə statistik var. Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikası Federasiyasının adı hər kəsin qulağına dəyib. Bildiyiniz kimi, hər il Londonda Mayk Hammondun baş redaktorluğu ilə European Football Yearbook hazırlanır. Qonşu ölkələrdən Rusiya və Türkiyədə də hər il futbol statistikası, terminlər lüğəti ilə bağlı yüzlərlə nəşr işıq üzü görür. Təkcə elə Türkiyə Futbol Federasiyası və Türkiyə Futbol Məşqçiləri Dərnəyinin təşəbbüsü ilə türk, alman, fransız və ingilis dillərində hazırlanan “Futbol sözlügü” kitabını xatırlatmaq kifayətdi. Görəsən, ölkəmizdə bu sahədə vəziyyət necədi? Ədalət naminə etiraf etmək lazımdı ki, son 10 ildə bu yolda ciddi müəyyən addımlar atılıb. “Qarabağ”ın 20, “Neftçi”nin isə 70 illiyinin qeyd olunduğu 2007-ci ildə bu klubların himayəsi ilə hazırlanan kitablar indi də oxucular və futbol statistikləri üçün əvəzsiz qaynaq rolunu oynayır. 2014-cü ildə yubileyini qeyd edən “İnter” də bu münasibətlə “İnter” - ilk 10 ilin izi ilə” kitabını ictimaiyyətə təqdim etdi. Məhz son illərdə futbol mövsuzunda Bəşir Əliyevin “Ulıbki futbolnoqo qastrolyora”, Sənan Şəfizadənin “N 11. İsgəndər Cavadov”, Varisin “Bitməyən matç” (Nazim Süleymanov haqda) kitabları nəşr olunub. Deməli, hardasa buz yerindən tərpənib. Amma...
Yenə də çatışmazlıqlar çoxdu
Yuxarıda adını çəkdiyim statistiklərin heç biri həyatda yoxdu – nə Parsadanov, nə Kazımzadə, nə Atayev, nə də Perets. Amma statistika ilə bağlı həllini gözləyən məqamlar hələ də çoxdu. Ölkə çempionatı və kuboku, 1-ci divizion, klubların avrokuboklarda çıxışı, ayrı-ayrı yaş qrupu üzrə yığmaların beynəlxalq oyunlarının protokolları, ölkə xaricində çıxış edən futbolçularımız ilə bağlı dəqiqləşdirməyə ehtiyacı olan çoxlu məqam var. Təbii ki, çatışmazlıqları yaradan obyektiv və səbəblər olub. Vaxtilə xaricə səfərə qatarla çıxan klublardan və ya AFFA-nın darısqal otaqlarına sığınan adamlardan dəqiq statistika tələb etmək bir qədər çətindi. Üstəlik, 90-cı illərin əvvəlinin məlum çətinliklərini də unutmayaq. Futbola, statistikaya maraq göstərən qəzətlər, adətən, qısa yaşayır, bununla da rəqəmlərlə bağlı sistemli fəaliyyət mümkünsüzləşirdi.
Fikrimcə, indiki durumda bütün problemlərə və suallara son qoymaq üçün ölkənin tanınan statistiklərini öz ətrafında birləşdirən qurumun yaranması ən yaxşı yoldu. Məhz bu yolla Azərbaycan futbolu ilə bağlı bütün statistik boşluqları aradan qaldıra, mübahisəli məqamlara vahid yanaşma formalaşdıra bilərik.
HUŞƏNG
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
Bu gün, 20:04 AFFA hakimə kəllə atan “Laçın”ın məşqçisini cəzalandıracaq Bu gün, 20:03 Mirheydər Səfiyevin istədiyi məbləğ AFFA-nı heyrətləndirib Bu gün, 20:01 Çempion və mükafatçı qələbəylə başladı Bu gün, 19:52 Qurban Qurbanovun “cırtdan”a qarşı gedişləri Bu gün, 19:50 Qələbəyə mane olan səbəblər Bu gün, 19:48 Mahirə çıxış yolları göstərdilər... Bu gün, 19:45 Maltalılar bayram edir Bu gün, 19:39 "Sektor 11" BOS-da niyə varlığını göstərmədi? Bu gün, 19:37 Vaxtilə məhbus həyatı yaşayanlar Kokorinlə Mamayevdən danışdı Bu gün, 19:34 Erkin İbrahimov Skandinaviyaya aparmaq üçün futbolçu axtarır Bu gün, 19:30 AÇ-2020 ilə bağlı tədbir 16-10-2018, 18:25 “Araz”ın uğursuzluğu Zaur Axundovu qəzəbləndirməyib 16-10-2018, 18:22 U-13 liqasında “Laçın”ın baş məşqçisi hakimin burnunu qırdı 16-10-2018, 18:21 Stuxlik Xaqani Məmmədovu “kəsib”? 16-10-2018, 18:19 Ramil Şeydayev topdaşıyan rolunda 16-10-2018, 18:18 Malta ayağımızın altını qazdı 16-10-2018, 18:15 Haşımov Bebeki bəyənib 16-10-2018, 18:14 “Mahir oyundan sonra paltardəyişmə otağında ağlayırdı” 16-10-2018, 18:11 AFFA üçün sponsorluq müqaviləsi 16-10-2018, 18:09 "Neftçi" “parçalandı”, “ağlar” qalib gəldi 16-10-2018, 18:08 Kvaratsxeliya konfransı açıq elan etmək hüququna malikdi 16-10-2018, 18:07 Yığma üzvlərinin qiymətləndirməsi 16-10-2018, 18:04 Həftənin idman proqramı 16-10-2018, 18:03 Xal itirməyən iki komanda qaldı 16-10-2018, 18:01 “Keşlə” divizionun liderini darmadağın etdi 16-10-2018, 18:00 Yaxşı ki “Səbail” var… 16-10-2018, 17:59 Dadaşovlu “Eştoril” son anda xilas oldu 16-10-2018, 17:57 “Xəzər Lənkəran”a uduzduq… 16-10-2018, 17:56 “Sumqayıt”da Diaçenkonu həmyerlisi əvəzləyəcək 16-10-2018, 17:54 Samir Abasov sabiq komandasını üstələdi 16-10-2018, 17:52 “Xilə”yə “Royal Holding” sponsorluq edir 15-10-2018, 14:02 Sabah “Futbol+”də 14-10-2018, 16:36 Firdovsi Umudov proqnoz verməkdən çəkindi 14-10-2018, 16:33 Vüqar Nadirov “Baku City”ni atıb premyer-liqaya getməyəcək 14-10-2018, 16:31 Federasiya rəsmisi legionerlərsiz nəticə qazanmağın çətin olduğunu etiraf etdi 14-10-2018, 16:30 “Sumqayıt” 8 min manat cərimələnən məşqçisiylə yolları ayırdı 14-10-2018, 16:26 Yenilmək növbəsi Maltanındı! 14-10-2018, 16:24 “Milli dəstə” tarixinin ən bahalı səfərini gerçəkləşdirib 14-10-2018, 16:22 Olsen komandasının bəxtinin gətirmədiyini düşünür 14-10-2018, 16:07 Rəşad Sadıqov Renatı maya qədər yığmaya dəvət etməyəcək 14-10-2018, 16:04 Stuxlik hakimlərdən test götürdü 14-10-2018, 16:02 Vaqif Sadıqovla Şakir Qəribov U-21-i tək qoymadı 14-10-2018, 16:00 “Araz” “Liman”a “bərk çırpıldı” 14-10-2018, 15:57 “Həmişə milliyə dəvət alıb, oynamağı düşünürdüm” 14-10-2018, 15:54 Üçgünlük səfər, hər gün üçün bir qol 14-10-2018, 15:51 Mütəxəssislər oyunu yox, nəticəni qabartdı 14-10-2018, 15:47 Kiril Petrov ilk dövrədən razıdı 12-10-2018, 22:56 Vüqar Əsgərli U-19-un çıxışını dəyərləndirdi 12-10-2018, 22:54 “Uğur” Region Kubokunda zəif heyətlə oynayıb 12-10-2018, 22:53 Atilla Türkiyədə keçirdiyi 7 mövsümü itirilmiş sayır 12-10-2018, 22:51 “Sumqayıt” Orxan Əliyevlə gücləndi 12-10-2018, 22:50 Kobaxidze bərpa dövrü keçir, Vasin isə meydana çıxmağa can atır 12-10-2018, 22:48 Çəlikəl akademiyanın məşqçiləri ilə nələri müzakirə edib? 12-10-2018, 22:27 Rusiyalı hakimlər obyektivlikdən kənara çıxmadı 12-10-2018, 22:25 Bebek 5-ci dəfə Bakıya gəlir 12-10-2018, 22:25 Maltanın baş məşqçisi və qapıçısı nikbindi 12-10-2018, 21:51 Yığma üzvlərinin qiymətləndirməsi Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar