29 yan 17:42layihe

Rəqəmlərin tarixi...

Rəqəmlərin tarixi... .
..və ya Azərbaycanda futbol statistikası haqda bəzi qeydlər
Futbol... Milyonları cazibə dairəsinə salan, hətta həmin milyonlar üçün az qala ortaq dəyər olan oyun. Əslində həm də yaranışından bəri böyük təkamül yolu keçmiş oyun. Futbol nə qədər mühafizəkar idman növü sayılsa da, zaman-zaman qaydalarda dəyişikliklər olur, istər oyun epizodlarının, istərsə də ayrı-ayrı qaydaların təfsiri ilə bağlı müddəalar yenilənir. Adətən, konkret oyun ilə bağlı mübahisə edənlər isə sonda bir ortaq qənaətə gəlir: nə danışırsan-danış, onsuz da oyun unudulacaq, tarixdə nəticə qalacaq!
Bəli, tarixdə qalan həmin nəticələrin öyrənilməsi, fərqli mənbələrdə fərqli göstərilən rəqəmlərin dəqiqləşdirilməsi, tutuşdurulması statistiklərin işidi. Yəni futbol 90, bəzən hətta 120 dəqiqə sürən, penalti seriyasına qədər uzanan mübarizədən ibarət deyil. Futbol həm də qollar və rekordlar, rəqəmlər zənciri, rəngarəng faktlar deməkdi.
Əvəzsiz qaynaq - təqvim-məlumat kitabçaları
SSRİ dövründə futbol statistikası ilə bağlı məsələnin konkret tənzimlənmə qaydası vardı. Nəhəng ölkənin paytaxtı Moskva ilə yanaşı, müttəfiq respublikaların hər birində yeni futbol mövsümü ərəfəsində təqvim-məlumat kitabçaları işıq üzü görürdü. Təqvim-məlumat kitabçaları futbol həvəskarlarının daim yararlandığı, bu və ya başqa məqamı dəqiqləşdirmək üçün müraciət etdiyi sevimli mənbə idi. Azərbaycanda SSRİ-nin süqutu ərəfəsindəki son illərdə kitabçaları, adətən, Aqşin Kazımzadə, Oqtay Atayev, Saveli Perets (P.Savin) hazırlayıb. Məlum hadisələrdən sonra Saveli Abramoviç Bakını tərk etdiyindən 1990-91-ci illərdə ağırlıq mərhum Oqtay Atayevin üzərinə düşüb. Düzdü, Atayev futbol mövsümü ilə bağlı statistikanı bacardığı qədər yaxşı işləməyə çalışıb, özü də onun hazırladığı kitablar quruca rəqəmlərdən ibarət deyil, ayrı-ayrı məqamlara münasibətdə bədii-publisistik yanaşma duyulur. Sadəcə, həmin dövrün təqvim-məlumat kitabçaları üçün xarakterik olan bir çatışmazlıq var ki, bu gün də onun əziyyətini çəkməkdəyik. Söhbət Azərbaycanı SSRİ çempionatının 2-ci dəstəsində təmsil edən komandalara dair müfəssəl statistikanın yoxluğundan gedir. Təəssüf ki, bu istiqamət ümumilikdə Azərbaycan futbol statistikləri üçün yad sahədi, işlənməyib. Həmin dövrün idman mətbuatı yalnız nəticələrlə kifayətlənib, təqvim-məlumat kitabçalarında isə 2-ci dəstəyə yer ayrılmayıb.
İlk salnaməni erməni yazıb
Söhbət Azərbaycan futbolunun tarixindən gedirsə, bir nəfərin adını çəkməyə məcburuq. Əlbəttə, nankor qonşularımızın yolu ilə gedib, bu məqamın üzərindən sükutla da keçmək olardı. Amma tarix, tarixi həqiqətlər ləkə götürmür, faktları, gerçəkləri gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq lazımdı. Ötən əsrin 60-70-ci illərində Azərbaycanda yaşayan ermənilərin sayını, onların tutduğu mövqeləri nəzərə alsaq, 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında 4500 tirajla nəşr olunan “Azərbaycanın futbol salnaməsi” kitabının müəllifinin erməni Paruyr Parsadanov olmasında da qəribə heç nə yoxdu. Artıq yuxarıda adını çəkdiyim Oqtay Atayevin redaktə etdiyi, həm də tamamlayıb bitirdiyi (kitab hazırlanarkən, yəni 1970-ci ilin mayında Parsadanov dünyasını dəyişib) kitab 7 bölmədən ibarətdi. Bəs Parsadanov kim idi? Qaynaqlarda onun haqda çox az bilgi olsa da, hər halda, bəndəniz bəzi məqamları dəqiqləşdirə bildi. 1897-ci ildə Şuşada dünyaya gələn Paruyr Parsadanovun ömrü futbolla bağlı olub. Həm futbol oynayıb, həm hakimlik edib, həm 1938-ci ildə “Temp”in “sükanı arxasında” olub, həm də uzun illər ərzində Dövlət İdman Komitəsində futbol bölməsinə rəhbərlik edib. İxtisasca həkim olsa da, tarixə Azərbaycan yığmasının 1926-cı ildə İranla keçirdiyi ilk beynəlxalq yoldaşlıq oyununun hakimi kimi də düşüb. Bir sözlə, Azərbaycanın futbol salnaməsini məhz erməninin yazmasında qəribəlik axtarmağa dəyməz.
Buz yerindən tərpənib
Dünyada bu gün də futbol statistikasına ciddi diqqət ayıran, hər il rəqəmləri yeniləyən onlarla qurum, minlərlə statistik var. Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikası Federasiyasının adı hər kəsin qulağına dəyib. Bildiyiniz kimi, hər il Londonda Mayk Hammondun baş redaktorluğu ilə European Football Yearbook hazırlanır. Qonşu ölkələrdən Rusiya və Türkiyədə də hər il futbol statistikası, terminlər lüğəti ilə bağlı yüzlərlə nəşr işıq üzü görür. Təkcə elə Türkiyə Futbol Federasiyası və Türkiyə Futbol Məşqçiləri Dərnəyinin təşəbbüsü ilə türk, alman, fransız və ingilis dillərində hazırlanan “Futbol sözlügü” kitabını xatırlatmaq kifayətdi. Görəsən, ölkəmizdə bu sahədə vəziyyət necədi? Ədalət naminə etiraf etmək lazımdı ki, son 10 ildə bu yolda ciddi müəyyən addımlar atılıb. “Qarabağ”ın 20, “Neftçi”nin isə 70 illiyinin qeyd olunduğu 2007-ci ildə bu klubların himayəsi ilə hazırlanan kitablar indi də oxucular və futbol statistikləri üçün əvəzsiz qaynaq rolunu oynayır. 2014-cü ildə yubileyini qeyd edən “İnter” də bu münasibətlə “İnter” - ilk 10 ilin izi ilə” kitabını ictimaiyyətə təqdim etdi. Məhz son illərdə futbol mövsuzunda Bəşir Əliyevin “Ulıbki futbolnoqo qastrolyora”, Sənan Şəfizadənin “N 11. İsgəndər Cavadov”, Varisin “Bitməyən matç” (Nazim Süleymanov haqda) kitabları nəşr olunub. Deməli, hardasa buz yerindən tərpənib. Amma...
Yenə də çatışmazlıqlar çoxdu
Yuxarıda adını çəkdiyim statistiklərin heç biri həyatda yoxdu – nə Parsadanov, nə Kazımzadə, nə Atayev, nə də Perets. Amma statistika ilə bağlı həllini gözləyən məqamlar hələ də çoxdu. Ölkə çempionatı və kuboku, 1-ci divizion, klubların avrokuboklarda çıxışı, ayrı-ayrı yaş qrupu üzrə yığmaların beynəlxalq oyunlarının protokolları, ölkə xaricində çıxış edən futbolçularımız ilə bağlı dəqiqləşdirməyə ehtiyacı olan çoxlu məqam var. Təbii ki, çatışmazlıqları yaradan obyektiv və səbəblər olub. Vaxtilə xaricə səfərə qatarla çıxan klublardan və ya AFFA-nın darısqal otaqlarına sığınan adamlardan dəqiq statistika tələb etmək bir qədər çətindi. Üstəlik, 90-cı illərin əvvəlinin məlum çətinliklərini də unutmayaq. Futbola, statistikaya maraq göstərən qəzətlər, adətən, qısa yaşayır, bununla da rəqəmlərlə bağlı sistemli fəaliyyət mümkünsüzləşirdi.
Fikrimcə, indiki durumda bütün problemlərə və suallara son qoymaq üçün ölkənin tanınan statistiklərini öz ətrafında birləşdirən qurumun yaranması ən yaxşı yoldu. Məhz bu yolla Azərbaycan futbolu ilə bağlı bütün statistik boşluqları aradan qaldıra, mübahisəli məqamlara vahid yanaşma formalaşdıra bilərik.
HUŞƏNG
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
“Mil-Muğan”ın da hədəfi premyer-liqadı 17:14Qriqorçuk “Qarabağ”la oyunu böyük və ciddi hadisə sayır 17:11Tərəflərin xeyrinə və əleyhinə olan məqamlar 17:09Rəşad Sadıqov əcnəbi hakimlərə ehtiyac duyulduğunu gizlətmədi 17:06Zərərçəkmiş şəxs də “Futbol+”ə üz tutdu 17:04Günay Məmmədzadə ölkə çempionu oldu 17:02Teleyayın hüququnu Az.TV-yə Saleh Məmmədov verib 17:00Stadionlar oyunları qəbul etməyə hazırdı 16:57Qəbələdə yenə 2:0 və çempionatda lider dəyişikliyi (yenilənir) 16:23Vidadi Əhmədov 25 il əvvələ qayıtdı 12:17Eldar Qasımovla Xaqani Məmmədov “Kəpəz” rəsmilərini qəzəbləndirib 12:14AZAL mərakeşli futbolçu ilə anlaşdı 12:12Mirbağır İsayev niyə PRO kurslarına qatılmayıb? 12:11Mütəxəssislər prinsipial oyuna proqnoz verdi 12:09Bütün oxlar Fariz Yusifovu göstərir 12:07Fineonu soyan xanımlardan biri ələ keçdi 12:04“Sərbəstlər” Dünya Kubokuna iki qələbə ilə başladı 12:01“CBC Sport” Həndbol Federasiyasından inciyib 11:58Divizionda yeni ildə ilk istefa: “Şəmkir” Əliyevlə vidalaşdı 11:5415 qol vuruldu, qovulan olmadı 13:55Karpol klublarımızın superliqada oynamasına razıdı? 13:53“Mil-Muğan” səfərdə sevindi 13:51Şeydayev seçimini əsaslandırdı 13:49Kamran Quliyev: “Hakimliklə bağlı bəzi fikirlər narazılıq hissi ilə deyildi” 13:45“Əlimdə bir sübut olsaydı, axıra qədər gedərdim” 13:42Sabiqlər mərkəzi oyuna Fariz Yusifovu “təyin etdi” 13:33“Qəbələ” “Qarabağ”la oyun ərəfəsində azarkeşləri coşdurdu 13:29SSRİ-nin tanınmış veteranları İlham Əliyevə açıq məktub göndərdi 13:27Ermənistana sığınan Şahin Mirzəyev “Caspian Ultras”ın üzvüdü 13:25Günay Məmmədzadə vahid lider oldu 13:22Bilet satışında artım var 13:20PFL-dən Bəhmən Həsənova cavab gəldi 13:17Hakimlər Komitəsi üçün çıxış yolu: yenə otellərə yığın! 13:14“Neftçi” “Sumqayıt”ın seriyasını qırdı 16:37Nizami Hacıyev Prosineçkiyə səsləndi 16:34Tərlan Əhmədov yenə “İnter”ə bata bilmədi 16:30Bəhmən Həsənov: “PFL-in saytında oyun epizodlarını birtərəfli yerləşdirirlər” 16:27Heç-heçəsiz tur və 2000 şəmkirli 16:26“Bu söz-söhbəti qətiyyən yaxın buraxmıram” 16:21AFFA rəhbərliyi Almeyda ilə görüşməyə tələsmir 15:46“Toplantıda iştirakı əlavə vaxt itkisi saydıq” 15:45Əliyarla Zeynal “Qəbələ”yə yenidən əsas verdi 15:42PFL-in qəribə standartları... 15:41Mahmud Qurbanov Şeydayevin uğurlu olacağını düşünür 15:39Karateyə 3 milyon lazımdı 15:37İslamiada üçün “İncə” və “Cəsur” 15:33“Azərbaycan klubları və “Volero” yarışın səviyyəsini qaldıracaq” 15:32Çox, çox, çox maraqlı! 14:03Kamran Quliyev “Sumqayıt”ın əvəzedicilərinə görə narahatdı 15:30Şeydayevin yeni komandasında yarımmüdafiəçilər “at oynadır” 15:26Şəhriyar və Teymur yenə “Qran-pri” seriyasında çıxış edəcək 15:24Zirədə dramatik sonluq və yenə şübhəli hakim qərarları 15:21“Kəpəz” Gəncədə də uduzdu 15:17Samir Abasov şübhəsi olanlara mesaj göndərdi 15:14“Xəmsə” rəhbərliklə görüşə qatılmayıb 15:11Ufuk Budak debütünü qolla qeyd etdi 15:08Fransadan üç medalla 15:04 Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar