29 yan 17:42layihe

Rəqəmlərin tarixi...

Rəqəmlərin tarixi... .
..və ya Azərbaycanda futbol statistikası haqda bəzi qeydlər
Futbol... Milyonları cazibə dairəsinə salan, hətta həmin milyonlar üçün az qala ortaq dəyər olan oyun. Əslində həm də yaranışından bəri böyük təkamül yolu keçmiş oyun. Futbol nə qədər mühafizəkar idman növü sayılsa da, zaman-zaman qaydalarda dəyişikliklər olur, istər oyun epizodlarının, istərsə də ayrı-ayrı qaydaların təfsiri ilə bağlı müddəalar yenilənir. Adətən, konkret oyun ilə bağlı mübahisə edənlər isə sonda bir ortaq qənaətə gəlir: nə danışırsan-danış, onsuz da oyun unudulacaq, tarixdə nəticə qalacaq!
Bəli, tarixdə qalan həmin nəticələrin öyrənilməsi, fərqli mənbələrdə fərqli göstərilən rəqəmlərin dəqiqləşdirilməsi, tutuşdurulması statistiklərin işidi. Yəni futbol 90, bəzən hətta 120 dəqiqə sürən, penalti seriyasına qədər uzanan mübarizədən ibarət deyil. Futbol həm də qollar və rekordlar, rəqəmlər zənciri, rəngarəng faktlar deməkdi.
Əvəzsiz qaynaq - təqvim-məlumat kitabçaları
SSRİ dövründə futbol statistikası ilə bağlı məsələnin konkret tənzimlənmə qaydası vardı. Nəhəng ölkənin paytaxtı Moskva ilə yanaşı, müttəfiq respublikaların hər birində yeni futbol mövsümü ərəfəsində təqvim-məlumat kitabçaları işıq üzü görürdü. Təqvim-məlumat kitabçaları futbol həvəskarlarının daim yararlandığı, bu və ya başqa məqamı dəqiqləşdirmək üçün müraciət etdiyi sevimli mənbə idi. Azərbaycanda SSRİ-nin süqutu ərəfəsindəki son illərdə kitabçaları, adətən, Aqşin Kazımzadə, Oqtay Atayev, Saveli Perets (P.Savin) hazırlayıb. Məlum hadisələrdən sonra Saveli Abramoviç Bakını tərk etdiyindən 1990-91-ci illərdə ağırlıq mərhum Oqtay Atayevin üzərinə düşüb. Düzdü, Atayev futbol mövsümü ilə bağlı statistikanı bacardığı qədər yaxşı işləməyə çalışıb, özü də onun hazırladığı kitablar quruca rəqəmlərdən ibarət deyil, ayrı-ayrı məqamlara münasibətdə bədii-publisistik yanaşma duyulur. Sadəcə, həmin dövrün təqvim-məlumat kitabçaları üçün xarakterik olan bir çatışmazlıq var ki, bu gün də onun əziyyətini çəkməkdəyik. Söhbət Azərbaycanı SSRİ çempionatının 2-ci dəstəsində təmsil edən komandalara dair müfəssəl statistikanın yoxluğundan gedir. Təəssüf ki, bu istiqamət ümumilikdə Azərbaycan futbol statistikləri üçün yad sahədi, işlənməyib. Həmin dövrün idman mətbuatı yalnız nəticələrlə kifayətlənib, təqvim-məlumat kitabçalarında isə 2-ci dəstəyə yer ayrılmayıb.
İlk salnaməni erməni yazıb
Söhbət Azərbaycan futbolunun tarixindən gedirsə, bir nəfərin adını çəkməyə məcburuq. Əlbəttə, nankor qonşularımızın yolu ilə gedib, bu məqamın üzərindən sükutla da keçmək olardı. Amma tarix, tarixi həqiqətlər ləkə götürmür, faktları, gerçəkləri gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq lazımdı. Ötən əsrin 60-70-ci illərində Azərbaycanda yaşayan ermənilərin sayını, onların tutduğu mövqeləri nəzərə alsaq, 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında 4500 tirajla nəşr olunan “Azərbaycanın futbol salnaməsi” kitabının müəllifinin erməni Paruyr Parsadanov olmasında da qəribə heç nə yoxdu. Artıq yuxarıda adını çəkdiyim Oqtay Atayevin redaktə etdiyi, həm də tamamlayıb bitirdiyi (kitab hazırlanarkən, yəni 1970-ci ilin mayında Parsadanov dünyasını dəyişib) kitab 7 bölmədən ibarətdi. Bəs Parsadanov kim idi? Qaynaqlarda onun haqda çox az bilgi olsa da, hər halda, bəndəniz bəzi məqamları dəqiqləşdirə bildi. 1897-ci ildə Şuşada dünyaya gələn Paruyr Parsadanovun ömrü futbolla bağlı olub. Həm futbol oynayıb, həm hakimlik edib, həm 1938-ci ildə “Temp”in “sükanı arxasında” olub, həm də uzun illər ərzində Dövlət İdman Komitəsində futbol bölməsinə rəhbərlik edib. İxtisasca həkim olsa da, tarixə Azərbaycan yığmasının 1926-cı ildə İranla keçirdiyi ilk beynəlxalq yoldaşlıq oyununun hakimi kimi də düşüb. Bir sözlə, Azərbaycanın futbol salnaməsini məhz erməninin yazmasında qəribəlik axtarmağa dəyməz.
Buz yerindən tərpənib
Dünyada bu gün də futbol statistikasına ciddi diqqət ayıran, hər il rəqəmləri yeniləyən onlarla qurum, minlərlə statistik var. Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikası Federasiyasının adı hər kəsin qulağına dəyib. Bildiyiniz kimi, hər il Londonda Mayk Hammondun baş redaktorluğu ilə European Football Yearbook hazırlanır. Qonşu ölkələrdən Rusiya və Türkiyədə də hər il futbol statistikası, terminlər lüğəti ilə bağlı yüzlərlə nəşr işıq üzü görür. Təkcə elə Türkiyə Futbol Federasiyası və Türkiyə Futbol Məşqçiləri Dərnəyinin təşəbbüsü ilə türk, alman, fransız və ingilis dillərində hazırlanan “Futbol sözlügü” kitabını xatırlatmaq kifayətdi. Görəsən, ölkəmizdə bu sahədə vəziyyət necədi? Ədalət naminə etiraf etmək lazımdı ki, son 10 ildə bu yolda ciddi müəyyən addımlar atılıb. “Qarabağ”ın 20, “Neftçi”nin isə 70 illiyinin qeyd olunduğu 2007-ci ildə bu klubların himayəsi ilə hazırlanan kitablar indi də oxucular və futbol statistikləri üçün əvəzsiz qaynaq rolunu oynayır. 2014-cü ildə yubileyini qeyd edən “İnter” də bu münasibətlə “İnter” - ilk 10 ilin izi ilə” kitabını ictimaiyyətə təqdim etdi. Məhz son illərdə futbol mövsuzunda Bəşir Əliyevin “Ulıbki futbolnoqo qastrolyora”, Sənan Şəfizadənin “N 11. İsgəndər Cavadov”, Varisin “Bitməyən matç” (Nazim Süleymanov haqda) kitabları nəşr olunub. Deməli, hardasa buz yerindən tərpənib. Amma...
Yenə də çatışmazlıqlar çoxdu
Yuxarıda adını çəkdiyim statistiklərin heç biri həyatda yoxdu – nə Parsadanov, nə Kazımzadə, nə Atayev, nə də Perets. Amma statistika ilə bağlı həllini gözləyən məqamlar hələ də çoxdu. Ölkə çempionatı və kuboku, 1-ci divizion, klubların avrokuboklarda çıxışı, ayrı-ayrı yaş qrupu üzrə yığmaların beynəlxalq oyunlarının protokolları, ölkə xaricində çıxış edən futbolçularımız ilə bağlı dəqiqləşdirməyə ehtiyacı olan çoxlu məqam var. Təbii ki, çatışmazlıqları yaradan obyektiv və səbəblər olub. Vaxtilə xaricə səfərə qatarla çıxan klublardan və ya AFFA-nın darısqal otaqlarına sığınan adamlardan dəqiq statistika tələb etmək bir qədər çətindi. Üstəlik, 90-cı illərin əvvəlinin məlum çətinliklərini də unutmayaq. Futbola, statistikaya maraq göstərən qəzətlər, adətən, qısa yaşayır, bununla da rəqəmlərlə bağlı sistemli fəaliyyət mümkünsüzləşirdi.
Fikrimcə, indiki durumda bütün problemlərə və suallara son qoymaq üçün ölkənin tanınan statistiklərini öz ətrafında birləşdirən qurumun yaranması ən yaxşı yoldu. Məhz bu yolla Azərbaycan futbolu ilə bağlı bütün statistik boşluqları aradan qaldıra, mübahisəli məqamlara vahid yanaşma formalaşdıra bilərik.
HUŞƏNG
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
Dünən, 18:06 “Rəvan” rəhbərliyi apellyasiyadan cavab gözləyir Dünən, 18:03 “İnter”lilər hələ də maaş gözləyir Dünən, 17:56 “Qəbələ” Macarıstanda oynayacaq Dünən, 17:52 “Son mövsümdə cəzalanmayan hakim olmadı” Dünən, 16:37 Almanları təəccübləndirməyə bir xal çatmadı Dünən, 16:31 Elxan Abdullayev: dili var, dilçəyi yoxdu! Dünən, 16:28 Qurban Qurbanov azarkeşlərlə futbol oynadı Dünən, 16:26 Yığma bolqarlara yenə uduzdu Dünən, 16:21 "Kəpəz"in növbəti transferi də diviziondandı Dünən, 16:16 “Sumqayıt” “Von Abant” otelini seçdi Dünən, 16:02 Dünən ad günü olan Ülfət Mədətov “Rimini turniri”ndən danışdı Dünən, 15:58 "Zirə" legionerləri saxladı Dünən, 15:51 Füzuli Məmmədov “İnter” rəhbərliyinin qərarına izah tapa bilmir Dünən, 15:28 Lafferti: “Azərbaycanı məğlub etsək...” Dünən, 15:22 Rüstəm Əfsərli “Neftçi”də! Dünən, 15:19 Derlis Meza Kolli indi də “Neftçi” yolundadı Dünən, 15:14 Elvin Səfərli Qəhrəman Əliyevi “naşükür” adlandırdı Dünən, 11:37 Rüstəm DÇ-yə qədər heç bir yarışda çıxış etməyəcək Dünən, 11:34 İkinci Avropa Oyunlarının proqramı və təqvimi müəyyənləşdi Dünən, 11:31 AÇ-dən iki “gümüş”lə Dünən, 11:29 Füzuli Musayevin məclisində bədbəxt hadisə Dünən, 11:25 Qadın şahmatçılarımız ilk dəfə dünya çempionatında iştirak edəcək Dünən, 11:22 Çempionlar Liqasında təmsilçimiz olmayacaq Dünən, 11:16 Maşallah Əhmədovun oğlu məhkəmənin ədalətinə inanır 26-05-2017, 18:26 Bilet satışından 3 milyon manat əldə olunub 26-05-2017, 18:23 Səmədağa Şıxlarov işdən çıxarılmasının səbəbini bilmir 26-05-2017, 18:19 Prosineçki yığma üzvlərinin U-23-ü canlı izləməsinə qadağa qoyubmuş... 26-05-2017, 18:08 Plan suya düşdü: yığma Avstriyada yoldaşlıq oyunu keçirməyəcək 26-05-2017, 15:41 Hakim Maşallah Əhmədova xəbərdarlıq etdi 26-05-2017, 15:38 “Elvin Səfərli futbol adamı deyil” 26-05-2017, 15:37 Naxçıvana yalnız MOİK öz hesabına yollanır 26-05-2017, 15:36 Premyer-liqa avqustun 12-13-də, birinci divizion sentyabrda başlayacaq 26-05-2017, 15:34 “Qəbələ” İtaliyadan qələbəsiz qayıdır 26-05-2017, 15:31 Divizionda çalışanlar Tərlan Əhmədovla razılaşmadı 26-05-2017, 15:29 Tərlan Əhmədov “Şüvəlan”a lazım olmadı 26-05-2017, 15:27 Nikayla Rəşad da “Qəbələ”dən ayrıldı 26-05-2017, 15:18 İslamiadada yer tutan idmançılara müraciәt! 26-05-2017, 15:17 Averin 15 aylıq cəzalandı 26-05-2017, 15:13 Polina Rəhimova “Fənərbaxça”da! 26-05-2017, 15:09 Türkiyə ilə bacarmadıq 26-05-2017, 15:07 Millimiz Bolqarıstana uduzdu 26-05-2017, 15:06 Medalsız qaldılar 26-05-2017, 15:05 Minskə beş qrossmeyster gedəcək 26-05-2017, 15:04 AÇ üçün hazırlıq başlayır 26-05-2017, 15:00 Antalyadan altı medalla 26-05-2017, 14:59 Füzuli və Xaqani Məmmədov qardaşları “İnter”dən göndərildi 26-05-2017, 14:26 Klublarımızın avrokuboklarda mərhələ və “səbət” müəmması 26-05-2017, 14:25 Elvin Məmmədov “Zirə”ni tərk etdi 26-05-2017, 14:07 Veteranlar Əli Rəhmanovu yad edəcək 26-05-2017, 14:04 “Qarabağ” İtaliyadan hücumçu gətirir? 26-05-2017, 14:03 “Rəmzi yığma”ya düşənlərin sayında azalma var 26-05-2017, 14:00 Rusiya yığmasının qapıçısı Şeydayevi xatırladı 26-05-2017, 13:58 “Baku Fayr”dan çətin qələbə 26-05-2017, 13:57 “Sumqayıt” – “Qəbələ” əməkdaşlığı davam edir 24-05-2017, 17:43 “Bakı müsəlman aləminin Las Veqasıdı” 24-05-2017, 17:39 Almeydanın “milliləşdirilməsi” ilə bağlı yenilik yoxdu 24-05-2017, 17:36 “Qəbələ” “qızıl” sayında hamını qabaqladı Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar