24 in 13:22gundem

VAR-ın müsbət və mənfi yönləri

VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Rusiyada davam edən dünya çempionatında az qala nəticələrdən çox, hakimlik müzakirə olunur. İnsafən, hansısa komandanın haqqının yeyildiyini iddia etmək gülünc olar. Səhvlər olsa belə, VAR sistemi vasitəsilə ədalət bərpa olunur. Ancaq hakimlərin tez-tez sistemə müraciət etməsi, bəzən isə ehtiyac olduğu halda hansısa komandanın tələbinə etinasız yanaşması birmənalı qarşılanmır. Bir sözlə, adamlar hələ də VAR-a tam uyğunlaşmayıblar. Maraqlıdı, peşəkarlar sistemlə bağlı nə düşünür? Texnologiya futbolun ruhuna xələl gətirmir ki? Bu suallarla veteran hakimlərdən Tahir Süleymanova və Ceyhun Haşımova, həmçinin karyerasını davam etdirənlərdən Orxan Məmmədova müraciət etdik.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Tahir Süleymanov: “Dünya çempionatı yeni start götürüb. Hələ qrup ounları yekunlaşmayıb. Vacib, prinsipial oyunlar qabaqdadı. Hakimlik və yeni sistemlə bağlı qəti fikir bildirmək üçün tezdi. İlkin təəssürat, baxış ola bilər...
Yaxşı, özünəinamlı idarəçilik də olub, çox zəif, dünya çempionatı səviyyəsinə uyğun gəlməyən hakimlik də. VAR sisteminin obyektivlik, psixoloji baxımdan müsbət təsiri var. Bununla yanaşı, operativlik çatışmır, "iclas”a çox yer verilir. Bu da ümumilikdə oyunun tempinə, dinamikliyinə, ruhuna, baxımlılığına mənfi təsir göstərir. Bu hallar meydanda usta hakimlər olmayanda daha qabarıq görünür. Belədə VAR sistemini idarə edənlər "kabinet"dən məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə, oyuna müdaxilə etməyə məcbur olur. Əslində isə meydanda yüksək səviyyəli idarəçilik olmalı, çox cüzi hallarda VAR sisteminin köməyinə ehtiyac duyulmalıdı. İspaniya - İran oyununda qol qeydə alınmadı. Ofsayd idi. Çox uzun müzakirə oldu. Qoldan öncə isə hakimin yanlış cərimə qərarı var idi. İstənilən halda, qolun özü hakimin səhv qərarından sonra yarandı. Hər epizodda da VAR işə müdaxilə etsə və ya hakim bunu istəsə, artıq futbolun şiti çıxar. İstənilən halda, əsas hakim idarəçiliyi, bacarığı meydanda təmin olunmalıdı. İsveçin oyununda olduğu kimi, adi penalti epizodunu görməmək, bunun üçün uzun fasilədən sonra VAR sistemindən yararlanmaq, daha doğrusu, məcbur olub baş hakimə "sən nə edirsən?" demək, epizodu geri qaytarmaq heç də futbol, hakimlik adına yaxşı görüntülər deyil.
VAR sistemi hakimlərə psixoloji təsir də göstərir. Bacarıqlı hakimlər bunu büruzə verməməyə çalışır, səviyyəsi olmayanlar isə meydanda çaşıb qalır, inamlı olmur, futbolçular da bunu hiss edib hər dəfə VAR tələb edirlər. Uzun illərdi ekrandan müzakirə etdiyimiz, hakimlərin səhvlərini göstərdiyimiz epizodlar başbilənlər tərəfindən qəbul olunmurdu, "hakim də insandı", "top əli tapdı, əl topu tapdı" kimi cəfəngiyyatlarla millətin başı aldadılırdı. İndi isə elə meydanda dərhal hakimlərin səriştəsizlikləri üzə çıxır. Adi epizodlarda da VAR sisteminin köməyinə ehtiyac duyulur.
Meydanda şablon yox, lider, bacarıqlı hakimlərin sayı artmalıdı. VAR sistemi hansı hakimlərin səviyyəli, hansılarının həvəskar olduğunu dərhal müəyyənləşdirir, göstərir. İlk dəfədi deyə müəyyən vaxta ehtiyac var. Əlaqə, sistem daha da təkmilləşməlidi. Müsbət məqamlar yetərincədi. Ən azı oyunların hakim əli ilə "həlli" minimuma enəcək, azarkeşlərin, ictimaiyyətin obyektivliyə inamı artacaq. Qalır yeni sistemə uyğun daha bacarıqlı hakimlərin yetişdirilməsi, olması”.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Ceyhun Haşımov: “Mən əvvəllər VAR sisteminin tərəfdarı deyildim. Amma son zamanlar ÇL-də, Avropanın daxili çempionatlarında görürdük ki, hakimlər işin öhdəsindən gələ bilmirlər, bu və ya başqa komandanın haqqı tapdanır. Hakim də insandı, hansısa məqamda çatdırmır, görmür. VAR sisteminin tətbiqindən sonra həmin boşluqları, səhvləri görə bilirik. Texnologiya ədaləti bərpa etmək üçün köməyə gəlir. Sadəcə, proses yeni başlayanda kamera arxasında olan hakimlərlə meydandakılar arasında iş düzgün qurulmamışdı. Sistemin daha da təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Elə edilməlidi ki, hakim hər dəqiqə ekranın qarşısına qaçmasın. Bunu mümkün qədər azaltmaq lazımdı. Ekran qarşısına daha təcrübəli hakimlər, bu sistemin mahir biliciləri əyləşməlidi. Onlar əksər hallarda məsuliyyəti üzərlərinə götürüb özləri qərar verməlidi. Necə ki, 4-cü olan hakimlər bunu edir, qulaqcıqla məlumat çatdırırlar. Məsələn, yan xətt hakiminin gözündən qaçan ofsaydla bağlı qərar üçün referini kameraya baxmağa dəvət etməyin nə mənası var? Ofsayddısa, bunu qulaqcıqla desinlər, vəssalam. Və ya top qapıdan keçibsə, hakim qol saymayıbsa, səhvini desinlər, anında düzəliş edilsin. Baş hakim hər dəfə meydanın kənarına dəvət olunanda temp düşür, oyunun ritmi pozulur. Buna nə ehtiyac var? Hər şübhəli epizoda görə fasilə verməyə gərək yoxdu. Hakim nə vaxt kameraya baxmalıdı? Qırmızı vərəqə verəndə, ayağa badalaq vurub xəsarət yetirəndə, penalti təyin edəndə, ayağı qurşaqdan yuxarı qaldırmaqla təhlükəli oynayanda və s. Hansılar ki, sırf hakim qərar verməlidi. Ancaq texniki səhvi, deyək ki, qayda pozuntusunun cərimə meydançasının xəttindən çöldə və ya içəridə baş verməsini kamera vasitəsilə də müəyyənləşdirmək, tərəddüd qarşısında olan referiyə qulaqcıq vasitəsilə çatdırmaq olar. Bu dünya çempionatında diqqətimi çəkən bir məqama da toxunmaq istəyirəm. Hakimlərə tapşırıq verilib ki, ofsaydla bağlı şübhələr olanda oyunu davam etdirsinlər. Hətta qol vurulsa da, oyunu saxlamasınlar. Qol vurulacaqsa, oyun bərpa olunana qədər olan müddətdə VAR sistemi ilə epizoda baxmaq, hakimin yanlışını düzəltmək olur. Ancaq gəlin təsəvvür edək: hakim ofsaydı saxlayır, VAR-da isə məlum olur ki, oyundankənar vəziyyət yoxdu. Belədə pauza çox olur, oyunun ritmi pozulur”.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Orxan Məmmədov: “Heç də bütün oyunlarda VAR sistemindən istifadə olunmur. Amma hansı matçlarda ki istifadə edilib, proqram özünü doğruldub. Nəticədə kobud səhvlərdən qaçmaq mümkün oldu. Topun qapı xəttini keçməsi, hakimin təyin etdiyi cərimə zərbəsinin penaltiyə dəyişdirilməsi kimi qayda pozuntularına müdaxilələr oldu və ədalət bərpa olundu. Bəzən adama elə gəlir ki, hakim hansısa epizoda etinasız yanaşdı. Amma biz “pərdə arxasında” başverənlərdən xəbərsizik. Çox vaxt hakimlər qulaqcıq vasitəsilə öz aralarında danışır, videotəkrara ehtiyac duymadan vəziyyəti yoluna qoyurlar. Fikrimcə, sistem işləyir. Amma bəzi səhvlərin futbolu gözəlləşdirdiyini də unutmamalıyıq. Hansısa epizodla bağlı hakimin qərarı bəzən ilboyu, hətta növbəti mundiala kimi müzakirə olunur ki, bu da özlüyündə yaxşı haldı. O yerdə ki insan amili var, orda səhv olub, olacaq. Tətbiq olunan texnologiyanı idarə edən də hakimdi, insandı. Quraşdırılan 8 kamera epizoda şərh vermir, ona baxan, bir an içində dəyərləndirən hakim həmkarına yardım edir. Yəni hara fırlatsan, istənilən halda, qərar çıxaran insandı.
Proqramın hakimlərin işinə yarayan daha bir yaxşı cəhəti nədi? Klassik idarəçilikdə bir şübhəli qərar olanda, hakim hətta doğru qərar versə də, sonrakı dəqiqələrdə təzyiq altında olur. Azarkeşlər fitə basır, futbolçular yeri gəldi-gəlmədi irad bildirir, aqressivlik artır, sarı-qırmızı vərəqələr çoxalır. Ancaq VAR sistemi bu baxımdan işə yarayır. Mübahisəli vəziyyətə anında aydınlıq gəldiyindən, hakim qalan dəqiqələrdə rahat olur, idarəçiliyini təzyiqsiz davam etdirir. VAR-ın bizdə də tətbiqini istərdim. Ancaq bahalı sistem olduğuna görə çətindi”.
MİRAĞA
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Yağlı Əyilmiş Xətt altdan Xətt öndə | Sol tərəflə yığ Mərkəzdə Sağ tərfdə yığ | smayl qoşmaq Bağlantı qoşmaqBağlantı ilə qorunan Rəng seçimi | Gizli mətn Məqalə qoş seçilən mətni kril əlifbasına çevir Spoyler
Введите код:

Son xəbərlər
20-03-2019, 13:41 AFFA xəbərləri 20-03-2019, 13:32 “Taxta oğrusu” Ayxan, papaq atıb məyus olan Aslan... 20-03-2019, 13:30 Favoritlər büdrəmədi 20-03-2019, 13:28 Eltac “sülh”lə başladı 20-03-2019, 13:27 Büdrəməyən iki komanda var 20-03-2019, 13:23 Rəşad yığmaya çağırılmayacağını hiss edibmiş 20-03-2019, 13:20 Ağasəlim Mircavadov U-19-la Krasnodardadı 20-03-2019, 13:18 Ədalət təmsilçilərimizə təyinat gəldi 20-03-2019, 13:16 Elxan Abdullayev Velebitin köməkçisi oldu 20-03-2019, 13:15 Əvvəl Rusiya, sonra İrlandiya və Rumıniya 20-03-2019, 13:13 Litva ilə üçüncü duel 20-03-2019, 13:10 Bayram axşamı qanımız qaralmasın! 20-03-2019, 13:06 Yığmanın mümkün “11-liy”i 20-03-2019, 13:04 Yurçeviç Zaqrebdə sürpriz etmək istəyir 20-03-2019, 13:02 U-21-in heyətində iki dəyişiklik 20-03-2019, 12:55 U-19-un rəqibi əvvəl qalib gəldi, sonra uduzdu 20-03-2019, 12:52 “FC Baku”dan “feyr-pley” və darmadağın 20-03-2019, 12:51 Mütəxəssislər yığmadan maksimum heç-heçə gözləyir 20-03-2019, 12:46 Bombardirlərin turu 20-03-2019, 12:45 Tərlan Əhmədov sınaq matçı planlaşdırıb 20-03-2019, 12:33 “Neftçi” yoxlama oyunu keçirməyəcək 20-03-2019, 12:30 Essyenlə bağlı soruşduq, fikirlər haçalandı 20-03-2019, 12:28 “Sabah” yoldaşlıq görüşü keçirəcək 20-03-2019, 12:27 “Sumqayıt” Əfran İsmayılovu itirdi 20-03-2019, 12:25 “Qarabağ” yarımcan heyətlə “Zirə”ni sınağa çəkəcək 20-03-2019, 12:23 Fərid “Slaviya”ya qələbə qazandırdı 19-03-2019, 15:11 Aleksey İsayev yığmadan ayrıldı 19-03-2019, 15:07 “Maksimir”də yığmaya 20 fanat dəstək verəcək 19-03-2019, 15:05 Essyen ilyarım “Səbail”ə xidmət edəcək 19-03-2019, 15:02 "Neftçi"nin legioneri Seneqalla oyuna çağırıldı 19-03-2019, 14:58 Emeqara zədəyə görə kənarda qalıb 19-03-2019, 14:56 Aqolli azarkeşlərlə bizim dildə sağollaşdı 19-03-2019, 14:55 “Sabah” Çalanı yola saldı 19-03-2019, 14:52 Kamran Ağayev “Keşlə”də yox, dostları ilə oyunda zədələnib 19-03-2019, 14:50 Boyükağa Hacıyevin ölümündən bir il ötdü 19-03-2019, 14:47 “O qədər məyusam ki, danışmağa, müsahibə verməyə həvəsim yoxdu” 19-03-2019, 14:46 Ayxan Abbasov Atillanın “qələmini qırdı” 19-03-2019, 14:44 İlk "üçlük"də yerdəyişmə oldu 19-03-2019, 14:42 Adam sabiq köməkçisini unutmayıb 19-03-2019, 14:41 Bojoviç: “Ramil son vaxtlar möhtəşəm oynayır, afərin!” 19-03-2019, 14:37 “Azərsun Holdinq” “Qarabağ”a lazım olan vəsaiti ayırır 19-03-2019, 14:35 Turun statistikası 19-03-2019, 13:08 Turun məşqçisi 19-03-2019, 13:07 Hakimlərin mühakiməsi 19-03-2019, 13:04 Üçüncü dövrənin lideri “Qarabağ”dı 19-03-2019, 13:01 Eddi və Rüfət “fərqləndi” 19-03-2019, 12:59 Turun oyunçusu 19-03-2019, 12:57 Turun sitatı 19-03-2019, 12:54 Turdan məqamlar 19-03-2019, 12:50 Lider izləyicisini xalsız qoydu, U-19 uduzdu 19-03-2019, 12:47 Layiq olmadığımız yenilgi 17-03-2019, 14:50 Marinadan tarixi addım və finala vəsiqə 17-03-2019, 14:49 “Boykotçular”ın turniri apreldə keçiriləcək 17-03-2019, 14:48 “Neftçi” debütantı üstələdi, “Yasamal” İSK “zirzəmi”dən qurtuldu 17-03-2019, 14:34 Mütəxəssislər Səlahətin “1 nömrə” olacağını düşünür 17-03-2019, 14:32 Essyenin “Səbail”dən heç bir xüsusi tələbi olmayıb 17-03-2019, 14:30 Essyenin transferi ölkə futboluna nə qazandıracaq? Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar