24 in 16:22gundem

VAR-ın müsbət və mənfi yönləri

VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Rusiyada davam edən dünya çempionatında az qala nəticələrdən çox, hakimlik müzakirə olunur. İnsafən, hansısa komandanın haqqının yeyildiyini iddia etmək gülünc olar. Səhvlər olsa belə, VAR sistemi vasitəsilə ədalət bərpa olunur. Ancaq hakimlərin tez-tez sistemə müraciət etməsi, bəzən isə ehtiyac olduğu halda hansısa komandanın tələbinə etinasız yanaşması birmənalı qarşılanmır. Bir sözlə, adamlar hələ də VAR-a tam uyğunlaşmayıblar. Maraqlıdı, peşəkarlar sistemlə bağlı nə düşünür? Texnologiya futbolun ruhuna xələl gətirmir ki? Bu suallarla veteran hakimlərdən Tahir Süleymanova və Ceyhun Haşımova, həmçinin karyerasını davam etdirənlərdən Orxan Məmmədova müraciət etdik.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Tahir Süleymanov: “Dünya çempionatı yeni start götürüb. Hələ qrup ounları yekunlaşmayıb. Vacib, prinsipial oyunlar qabaqdadı. Hakimlik və yeni sistemlə bağlı qəti fikir bildirmək üçün tezdi. İlkin təəssürat, baxış ola bilər...
Yaxşı, özünəinamlı idarəçilik də olub, çox zəif, dünya çempionatı səviyyəsinə uyğun gəlməyən hakimlik də. VAR sisteminin obyektivlik, psixoloji baxımdan müsbət təsiri var. Bununla yanaşı, operativlik çatışmır, "iclas”a çox yer verilir. Bu da ümumilikdə oyunun tempinə, dinamikliyinə, ruhuna, baxımlılığına mənfi təsir göstərir. Bu hallar meydanda usta hakimlər olmayanda daha qabarıq görünür. Belədə VAR sistemini idarə edənlər "kabinet"dən məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə, oyuna müdaxilə etməyə məcbur olur. Əslində isə meydanda yüksək səviyyəli idarəçilik olmalı, çox cüzi hallarda VAR sisteminin köməyinə ehtiyac duyulmalıdı. İspaniya - İran oyununda qol qeydə alınmadı. Ofsayd idi. Çox uzun müzakirə oldu. Qoldan öncə isə hakimin yanlış cərimə qərarı var idi. İstənilən halda, qolun özü hakimin səhv qərarından sonra yarandı. Hər epizodda da VAR işə müdaxilə etsə və ya hakim bunu istəsə, artıq futbolun şiti çıxar. İstənilən halda, əsas hakim idarəçiliyi, bacarığı meydanda təmin olunmalıdı. İsveçin oyununda olduğu kimi, adi penalti epizodunu görməmək, bunun üçün uzun fasilədən sonra VAR sistemindən yararlanmaq, daha doğrusu, məcbur olub baş hakimə "sən nə edirsən?" demək, epizodu geri qaytarmaq heç də futbol, hakimlik adına yaxşı görüntülər deyil.
VAR sistemi hakimlərə psixoloji təsir də göstərir. Bacarıqlı hakimlər bunu büruzə verməməyə çalışır, səviyyəsi olmayanlar isə meydanda çaşıb qalır, inamlı olmur, futbolçular da bunu hiss edib hər dəfə VAR tələb edirlər. Uzun illərdi ekrandan müzakirə etdiyimiz, hakimlərin səhvlərini göstərdiyimiz epizodlar başbilənlər tərəfindən qəbul olunmurdu, "hakim də insandı", "top əli tapdı, əl topu tapdı" kimi cəfəngiyyatlarla millətin başı aldadılırdı. İndi isə elə meydanda dərhal hakimlərin səriştəsizlikləri üzə çıxır. Adi epizodlarda da VAR sisteminin köməyinə ehtiyac duyulur.
Meydanda şablon yox, lider, bacarıqlı hakimlərin sayı artmalıdı. VAR sistemi hansı hakimlərin səviyyəli, hansılarının həvəskar olduğunu dərhal müəyyənləşdirir, göstərir. İlk dəfədi deyə müəyyən vaxta ehtiyac var. Əlaqə, sistem daha da təkmilləşməlidi. Müsbət məqamlar yetərincədi. Ən azı oyunların hakim əli ilə "həlli" minimuma enəcək, azarkeşlərin, ictimaiyyətin obyektivliyə inamı artacaq. Qalır yeni sistemə uyğun daha bacarıqlı hakimlərin yetişdirilməsi, olması”.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Ceyhun Haşımov: “Mən əvvəllər VAR sisteminin tərəfdarı deyildim. Amma son zamanlar ÇL-də, Avropanın daxili çempionatlarında görürdük ki, hakimlər işin öhdəsindən gələ bilmirlər, bu və ya başqa komandanın haqqı tapdanır. Hakim də insandı, hansısa məqamda çatdırmır, görmür. VAR sisteminin tətbiqindən sonra həmin boşluqları, səhvləri görə bilirik. Texnologiya ədaləti bərpa etmək üçün köməyə gəlir. Sadəcə, proses yeni başlayanda kamera arxasında olan hakimlərlə meydandakılar arasında iş düzgün qurulmamışdı. Sistemin daha da təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Elə edilməlidi ki, hakim hər dəqiqə ekranın qarşısına qaçmasın. Bunu mümkün qədər azaltmaq lazımdı. Ekran qarşısına daha təcrübəli hakimlər, bu sistemin mahir biliciləri əyləşməlidi. Onlar əksər hallarda məsuliyyəti üzərlərinə götürüb özləri qərar verməlidi. Necə ki, 4-cü olan hakimlər bunu edir, qulaqcıqla məlumat çatdırırlar. Məsələn, yan xətt hakiminin gözündən qaçan ofsaydla bağlı qərar üçün referini kameraya baxmağa dəvət etməyin nə mənası var? Ofsayddısa, bunu qulaqcıqla desinlər, vəssalam. Və ya top qapıdan keçibsə, hakim qol saymayıbsa, səhvini desinlər, anında düzəliş edilsin. Baş hakim hər dəfə meydanın kənarına dəvət olunanda temp düşür, oyunun ritmi pozulur. Buna nə ehtiyac var? Hər şübhəli epizoda görə fasilə verməyə gərək yoxdu. Hakim nə vaxt kameraya baxmalıdı? Qırmızı vərəqə verəndə, ayağa badalaq vurub xəsarət yetirəndə, penalti təyin edəndə, ayağı qurşaqdan yuxarı qaldırmaqla təhlükəli oynayanda və s. Hansılar ki, sırf hakim qərar verməlidi. Ancaq texniki səhvi, deyək ki, qayda pozuntusunun cərimə meydançasının xəttindən çöldə və ya içəridə baş verməsini kamera vasitəsilə də müəyyənləşdirmək, tərəddüd qarşısında olan referiyə qulaqcıq vasitəsilə çatdırmaq olar. Bu dünya çempionatında diqqətimi çəkən bir məqama da toxunmaq istəyirəm. Hakimlərə tapşırıq verilib ki, ofsaydla bağlı şübhələr olanda oyunu davam etdirsinlər. Hətta qol vurulsa da, oyunu saxlamasınlar. Qol vurulacaqsa, oyun bərpa olunana qədər olan müddətdə VAR sistemi ilə epizoda baxmaq, hakimin yanlışını düzəltmək olur. Ancaq gəlin təsəvvür edək: hakim ofsaydı saxlayır, VAR-da isə məlum olur ki, oyundankənar vəziyyət yoxdu. Belədə pauza çox olur, oyunun ritmi pozulur”.
VAR-ın müsbət və mənfi yönləri
Orxan Məmmədov: “Heç də bütün oyunlarda VAR sistemindən istifadə olunmur. Amma hansı matçlarda ki istifadə edilib, proqram özünü doğruldub. Nəticədə kobud səhvlərdən qaçmaq mümkün oldu. Topun qapı xəttini keçməsi, hakimin təyin etdiyi cərimə zərbəsinin penaltiyə dəyişdirilməsi kimi qayda pozuntularına müdaxilələr oldu və ədalət bərpa olundu. Bəzən adama elə gəlir ki, hakim hansısa epizoda etinasız yanaşdı. Amma biz “pərdə arxasında” başverənlərdən xəbərsizik. Çox vaxt hakimlər qulaqcıq vasitəsilə öz aralarında danışır, videotəkrara ehtiyac duymadan vəziyyəti yoluna qoyurlar. Fikrimcə, sistem işləyir. Amma bəzi səhvlərin futbolu gözəlləşdirdiyini də unutmamalıyıq. Hansısa epizodla bağlı hakimin qərarı bəzən ilboyu, hətta növbəti mundiala kimi müzakirə olunur ki, bu da özlüyündə yaxşı haldı. O yerdə ki insan amili var, orda səhv olub, olacaq. Tətbiq olunan texnologiyanı idarə edən də hakimdi, insandı. Quraşdırılan 8 kamera epizoda şərh vermir, ona baxan, bir an içində dəyərləndirən hakim həmkarına yardım edir. Yəni hara fırlatsan, istənilən halda, qərar çıxaran insandı.
Proqramın hakimlərin işinə yarayan daha bir yaxşı cəhəti nədi? Klassik idarəçilikdə bir şübhəli qərar olanda, hakim hətta doğru qərar versə də, sonrakı dəqiqələrdə təzyiq altında olur. Azarkeşlər fitə basır, futbolçular yeri gəldi-gəlmədi irad bildirir, aqressivlik artır, sarı-qırmızı vərəqələr çoxalır. Ancaq VAR sistemi bu baxımdan işə yarayır. Mübahisəli vəziyyətə anında aydınlıq gəldiyindən, hakim qalan dəqiqələrdə rahat olur, idarəçiliyini təzyiqsiz davam etdirir. VAR-ın bizdə də tətbiqini istərdim. Ancaq bahalı sistem olduğuna görə çətindi”.
MİRAĞA
Şərh yaz
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent
Код:
Şifrə görsənmirsə yenilə
Введите код:

Son xəbərlər
Dünən, 17:50 U-19 liqasının formatında dəyişiklik olmayacaq Dünən, 17:49 İcraiyyə Komitəsi növbəti həftə yığışacaq Dünən, 17:48 Foqts yığmamızın sayəsində liderlər sırasındadı Dünən, 17:36 Futbolumuzun əcnəbiləri bir çatışmazlığı qeyd etdilər Dünən, 17:34 “Təəssüf ki, “Bakı”nın bazası ilə bağlı belə məsələlər oldu” Dünən, 17:26 Aftandil Hacıyev mövsümün bərpasını istəmir Dünən, 13:43 Yaşar Bəşirov lisenziya müəmmasına aydınlıq gətirdi Dünən, 13:31 “Azərbaycan millisini seçdiyimə görə valideynlərimə Bakının mərkəzində mənzil verilməyib” Dünən, 13:29 Aydan ulduZa Türkiyə futbolu Dünən, 13:20 “Nə göz-qaş edirsən, baş məşqçi artıq yatıb, istirahət etmək istəyirəm” 24-05-2020, 11:13 Yayın ilk keçidi Amin Seydiyev oldu 24-05-2020, 10:56 Agentlər Aminin ölkə xaricinə yollanacağını düşünürlər 24-05-2020, 10:47 EFA, “Fireland Football Club”, “Dortmund Bakı”, yox bir qaşqaldaq… 24-05-2020, 10:28 Koronavirus olmasaydı... 24-05-2020, 10:25 “Futbolu qaldırsa, veteranlar qaldıracaq” 23-05-2020, 11:14 Əməkdar məşqçi ölüm-qalım mübarizəsi aparır 23-05-2020, 11:02 “Qəbələ”nin elitada ilk qolunun müəllifi dükan işlədirmiş 23-05-2020, 10:58 AFFA-da qanvermə aksiyası 23-05-2020, 10:57 Bakı UEFA-ya təminat verib 23-05-2020, 10:54 “Ximki”: elita əvəzinə 2-ci dəstəyə 22-05-2020, 16:41 “Stəkan bir yana, əl altında olan hər şey paltardəyişmə otağında uçurdu!” 22-05-2020, 16:32 “Neftçi” bilərəkdən “Bəhramov”a sürgün edildi” 22-05-2020, 11:33 Kurtinaytis 300 nəfər qonaq üçün qəsr icarəyə götürüb 22-05-2020, 11:30 Kamran “Ximki”nin ən məhsuldar futbolçusudu 22-05-2020, 11:29 “Qarabağ”ın həkimi fikir bildirməkdə çətinlik çəkir 22-05-2020, 11:26 Yaşar Vahabzadə “Kəpəz”in futbolçularına kökəlməməyi tapşırıb 22-05-2020, 11:23 Mehman Allahverdiyev cəzalı ola-ola meydana çıxıb 22-05-2020, 11:21 Elxan müəllim, bəs qərar açıqlanacaqdı? 22-05-2020, 11:17 PFL növbəti videkonfransa qatıldı 22-05-2020, 11:16 “Kəpəz”lə “Turan Tovuz” istənilən qərara razı olacaq 22-05-2020, 11:13 “Xaqani Məmmədovun sanki sumqayıtlı hakimlərə qarşı allergiyası var idi” 20-05-2020, 11:30 AFFA divizionda və liqalarda mövsümü erkən bitirir 20-05-2020, 11:27 “Sumqayıt”da 55 nəfər testdən keçdi, “Qəbələ” isə gözləyir 20-05-2020, 11:25 Rövşən Hüseynli birbaşa pley-offa keçməyi təklif etdi 20-05-2020, 11:24 Futzal çempionatında durum futboldakından fərqlidi 20-05-2020, 11:20 Jurnalistlər yerli məşqçinin tərəfdarıdı 20-05-2020, 11:18 Nazarovun qol sevinci yadda qaldı 20-05-2020, 11:17 Millət vəkillləri çempionatın bərpasını istəyir 20-05-2020, 11:14 İsmayıllı Olimpiya İdman Kompleksindən məhkəməyə şikayət olundu 20-05-2020, 11:12 “Futbolla vidalaşandan sonra yəqin ki fermada yaşayacam” 20-05-2020, 11:10 UEFA təxirə saldı, PFL-in rəisi maraqlı şərh yazdı 20-05-2020, 11:09 Brifinqdə yenə futbol unudulmadı 20-05-2020, 11:05 Ploeştidə meydandan qovulan Ramin Nəsibov imiş… 18-05-2020, 14:27 Şahin Diniyev yığmanın baş məşqçisiz qalmasını məqsədəuyğun sayır 18-05-2020, 14:26 Ramin Musayev müalicə aldığına görə videokonfransa qatılmayıb 18-05-2020, 14:13 Yığma üzvlərinin maaşı aprelin sonunda ödənilib 18-05-2020, 14:10 “Qurban Qurbanova “deputatsan, toxunulmazlığın var, futbolçunu itələyərlər də” dedim” 18-05-2020, 14:07 Futzal niyə yada düşmədi? 18-05-2020, 14:05 Şensoy Konkovu təbrik etməyəcək 18-05-2020, 13:59 “Avrokuboklara gedəcək klublar indidən hazırlaşmalı, məşq etməlidilər” 18-05-2020, 13:57 Futbolçular yeniliyi müsbət qarşıladılar 18-05-2020, 13:53 Mətbuat Şehiçi “yoluxdurdu” 18-05-2020, 13:37 “Azərbaycandakı iqlim qazon saxlamaq üçün əlverişli deyil” 18-05-2020, 13:32 Futbolla bağlı qadağa bu həftə götürüləcək 17-05-2020, 11:28 Türk şahmatçı Mahir Məmmədovun FIDE-də çalışmasını düzgün saymır 17-05-2020, 11:26 Karlsen bizimkiləri “görmür” 17-05-2020, 11:20 Beş əvəzləmənin müsbət və mənfi tərəfləri Bütün xəbərlər
Ən çox oxunanlar